Żołnierz oddziału legendarnego por. Podkowy z Zamojszczyzny na ziemi zgorzeleckiej

    Por. Tadeusz Kuncewicz ps. Podkowa, legenda Zamojszczyzny czasu okupacji niemieckiej i sowieckiej, który 5 lipca 1945r. przekroczył ze swoim oddziałem granice państwową w okolicach Zgorzelca.

- 5 lipca 1945r. żołnierze por. Podkowy z Zamojszczyzny przekroczyli granicę w okolicach Zgorzelca

    W grudniu 1942r. por. Podkowa rozpoczął dowodzenie oddziałem leśnym, którego efektywność działania w krótkim czasie uchroniła od zagłady ze strony Niemców wiele wiosek, w tym ludność polską. Działania oddziału zniechęcił Niemców do prowadzenia kolejnych wysiedleń na Zamojszczyźnie, która była prowadzona ze szczególną niemiecką butą i planową eksterminacją ludności polskiej począwszy od końca 1942r. 

- 70 lat minęło od wysiedleń z Zamojszczyzny - 27/28 listopada 1942r. - Dzieci Zamojszczyzny    

Oddział wykonał najwięcej akcji zbrojnych, ponosząc przy tym najmniej strat i został bardzo wysoko oceniony przez ppłk Petro Werszyhora, sowieckiego dowódcę 1 Ukraińskiej Dywizji Partyzanckiej im. Sidora Kowpaka.
    W kwietniu 1942r. por. Kuncewicz przeszedł całkowicie do podziemia. Przyjmując ps. Podkowa rozpoczął odtwarzanie struktur grup szturmowych w gminach: Tereszpol, Zwierzyniec, Szczebrzeszyn, Sułów, Radecznica oraz miejscowościach Nielisz, Ruskie Piaski, korzystając z pomocy Jana Kryka ps. Topola (bohater walk spod Osuch), nauczyciela ze Szczebrzeszyna oraz Michała Wysockiego ps. Wit ze Zwierzyńca.

- 70 rocznica największej bitwy oddziałów leśnych AK w Polsce pod Osuchami 24 czerwca 1944r.

    W 1943r. oddział liczył do 120 żołnierzy, na bazie którego w ramach odtwarzania Polskich Sił Zbrojnych zorganizowano II baon 9 pp leg. AK. Oddział podczas Akcji Burzy operował w rejonie Zwierzyniec – Szczebrzeszyn – Topólcza współpracując z baonem zbornym 27 Dywizji Wołyńskiej AK. 

- Akcja "Burza" rozpoczęła się 15 stycznia 1944r na Wołyniu Kresach II RP

    W oddziale tym walczył od maja 1943r. do lipca 1944r. przeciwko Niemcom, przyszły mieszkaniec ziemi zgorzeleckiej. 
    W 1943r. na rozkaz Komendy Okręgu Zamość AK utworzono trzy kadrowe bataliony, których dowódcami zostali por. Jan Turowski ps. Norbert, Podkowa i por. Włodzimierz Hascewicz ps. War. 
    Por. Podkowa zostaje dowódcą zamojskiej dywersji bojowej AK na odcinku Zachód, a dowódcą dywersji odcinka Wschód zostaje por. Jan Turowski ps. Norbert, którzy podlegają kpt. Stanisławowi Prusowi ps. Adam.

    1 kwietnia 1943 r. por. Podkowa brał udział w likwidacji w Zwierzyńcu szpicla niemieckiego Tudorowskiego, który był w zażyłych stosunkach z żandarmerią niemeicką, gestapowcami z Zamościa, Biłgoraja, Hrubieszowa. 
    Wiosną 1943r.por. Podkowa jako pierwszy organizuje w okolicach Zwierzyńca oddział leśny. W skład oddziału por. Podkowy wszedł oddział ze Zwierzyńca dowodzony przez Michała Wysockiego ps. Wit liczący 120 żołnierzy, w większości pracownicy fabryki mebli, browaru i tartaku w Zwierzyńcu, pozostali z oddziałów szturmowych ze Szczebrzeszyna. Nowo przyjmowanych oddano pod dowództwo pchor. Aleksandera Bortkiewicza ps. Mongoł. 
    W skład oddziału dywersyjnego por. Podkowy wchodził pluton z Radecznicy i Sułowa pod dowództwem Stanisława Mazura ps. Elski 2, pluton z placówki Nielisz pod dowództwem Ksawerego Szarlipa ps. Elski, grupa z terenu Tereszpola Czesława Jóźwiakowskiego ps. Most. Zastępcą dowódcy oddziału został ppor. Jan Kryk ps. Topola.
    22 kwietnia w południe na odcinku między stacjami Długi Kąt, a Susiec w dużym kompleksie leśnym został zniszczony transport cystern z paliwem. Oddział pod dowództwem por. Podkowa składał się z 20 osobowej grup ze Zwierzyńca por Wita, plut. Osa oraz patrolu BIP KG AK.

    Na początku maja 1943r. ponad 30 ludzi por. Podkowy przeszło na stały pobyt do lasu. Od tej pory por. Podkowa dysponuje trzema plutonami w Zwierzyńcu, Szczebrzeszynie i Ruskich Piaskach liczącymi 150 żołnierzy oraz 30 osobowym odziałem leśnym, który w 1944r. rozrasta się do 120 żołnierzy.
    27 maja oddział wyruszył do Sułowa celem zniszczenia dokumentów gminnych. Po przybyciu 12 osobowa grupa plut. Osa zdobyła szkołę, gdzie kwaterowali własowcy, a grupa plut. Mosta zaatakowała gminę i spaliła część akt. Podczas akcji zginął Marcin Paprocki ps. Wilk
    1 czerwca 1943r. Niemcy spalili wieś Sochy k. Zwierzyńca, a jej mieszkańców wymordowani. W odwecie Komendant Obwodu Zamość AK mjr Stanisław Maksymilian Prus ps. Adam (aresztowany w listopadzie 1944 przez NKWD w kotle przy ul. Czeskiej w Lublinie, uwięziony na Zamku, gdzie został zamordowany w grudniu 1944) nakazał zaatakować i podpalić nasiedloną przez Niemców wieś Siedliska w pobliżu Zamościa
    5 czerwca na koncentrację w lasach kosobudzkich przybyły oddziały Norberta z patrolem GL w sile 7 ludzi, Ciąga,  Podkowy, Podlaskiego łącznie 150 żołnierzy. Podczas akcji zabito szefa zamojskiej filii biura przesiedleńczego w Łodzi mjr SS Nerold i 2 esesmanów. 
    19 czerwca oddział Podkowy, drużyna warszawska st. sierż. Wincentego Lemparta ps. Wichura, drużyna Ciąga dowódzona przez Henryka Kapłona ps. Żuraw dokonały rekwizycji w fabryce terpentyny i kalafonii Alfa ubrań roboczych, obuwia, kurtki, koce itp. 
    W czerwcu rozpoznanie AK potwierdziło, że Niemcy szykują na koniec czerwca akcję na kompleksy leśne. Komendant  Adam zarządził wycofanie oddziałów z terenu.

    Z 7 na 8 września oddział  Podkowy, pluton oddziału Norberta oraz część kompanii warszawskiej  zarekwirowano obuwie, materiałów tekstylnych, żywność w Janowie Lubelskim podczas której zginęło dwóch partyzantów..
    27 września oddziały Podkowy pod rozkazami Doliny, kompania warszawska, Norberta dowodzone przez kpt. Żegota zdobyły więzienie w Biłgoraju i uwolniły 72 mężczyzn i 6 kobiet. 
    15 października oddział Podkowy wziął udział w akcji na wieś Brody Duże nasiedloną przez Niemców  rekwirując zaopatrzenie i żywność. 

    24 października oddział Podkowy i kompania warszawska pod dowództwem kpt. Żegoty dokonały akcji na posterunek policji ukraińskiej w Księżpolu, w której zginął żołnierz z kompanii warszawskiej. Po zarekwirowaniu zaopatrzenia oddziały wycofały się w lasy tereszpolskie.
    W listopadzie oddział kwaterował w dołach topoleckichi, gdzie pod nadzorem Doliny wybudowano bunkry na zimę dla oddziału Podkowy. Do oddziału został przydzielony cc ppor. Hieronim Dekutowski ps. Zapora, któremu por. Podkowa wydzielił plutonu żołnierzy i uzgodnił budowę bunkra na tzw. Łyścu w pobliżu Hoszni Ordynackiej (gm Radecznica). 

- Żołnierze Wyklęci mjr Zapory, Jerzy Siwecki ps. Bachus, Kazimierz Pawłowski ps. Nerw upamiętnieni w Jeleniej Górze

    W skład wydzielonej grupy wchodziła  drużyna Ormian dowodzona przez st. lejtn. Wasiliana ps. Arama, dezerterów armii niemieckiej w Zwierzyńcu. Do oddziału Podkowy przydzielono radiostację pod dowództwem por. Mieczysława Skwarczyńskiego ps. Leszcz. W bunkrze przebywał m.in. prof. Ludwik Ehrlich (po wojnie współpracował ze Stałym Trybunałem Rozjemczym w Hadze. opracował doktrynę odpowiedzialności Niemców za zbrodnie na ziemiach polskich opartej na nielegalnej napaści Rzeszy na Polskę oraz rozpoczęciu wojny, zmarł w Krakowie w 1968r.), odbity z więzienia w Biłgoraju.
    4 grudnia oddział cc por. Zapory przeprowadził akcję rekwizycyjną we wsi Źrebce nasiedlonej przez Niemców, podczas której zabito 5 kolonistów niemieckich.

    15 grudnia przy obozie został utworzony kurs podchorążych dla 35 elewów. 
    Na Wigilię przybyli przedstawiciele miejscowej organizacji AK, w tym z-ca Komendanta Obwodu AK Zamość Stanisław Książek ps. Wyrwa, Leonard Kowalczyk  ps. Kawka, Marian Krzewski ps. Sas. Była to jedyna uroczysta Wigilia w lesie w Obwodzie Zamość AK. 
    Na początku 1944r. podczas odprawę dowódców w obozie przelatujący niemiecki samolot zauważył dużą ilość sań w lesie, co spowodowało, że oddział przeniósł się do miejscowości Maziarze, opuszczonej przez ludność w Puszczy Solskiej . 

    21 stycznia 1944r. oddziały Groma,  Norberta, Podkowy, szkoła podchorążych dokonały rekwizycji żywności, sań, świn w miejscowości Suchowola nasiedlonej przez Niemców, podczas której zginęło 4 Niemców.
    Po przybyciu dużego oddziału partyzantki sowieckiej im. Kowpaka dowodzonego przez ppłk. Piotra Werszyhorę delegacja AK w składzie kpt. Janusz Pruszkowski ps. Wacław, Edward Błaszczak ps. Grom, por. Tadeusz Kuncewicz  ps. Podkowa, Adam Piotrowski ps. Dolina, Czesław Bończa-Pióro ps. Colt i Mieczysław Skwarczyński ps. Leszcz  udali się  do jej sztabu w Borowcu, gdzie omówiono współdziałanie na Zamojszczyźnie. Jednocześnie por. Podkowa uzgodnił wspólną akcję wysadzenia mostu kolejowego pod Wólką Orłowską.
    Z 18 na 19 lutego1944 patrol oddziału ppłk. Werszyhory i  por. Podkowy z terenowymi oddziałami AK wysadził most kolejowy we wsi Wólka Orłowska niedaleko stacji kolejowej Krasnystaw.  

  


 W latach 1943-44 bunkier w Lesie Łukaszowiec pomiędzy Kawęczynkiem, a Kawęczynem (opodal Szczebrzeszyna), służył jako baza ćwiczebna i schronienie dla żołnierzy  por. Podkowy
    
    


    9 maja 1944r.  wysadzono pociąg z amunicją jadący z Bełżca do Zamościa, pomiędzy stacjami Zwierzyniec a Krasnobród obok wsi Górecko. Akcją dowodził por. Kuncewicza. W akcji uczestniczyły odziały AK Podkowy, Groma (Edward Błaszczak) i Norberta (Jan Turowski) oraz lokalne placówkami AK z Bondyrza, Rachodoszcz i Józefowa oraz żołnierze BCh oddziału Rysia 1 kompanii dywersji bojowej Tomaszów Lubelski.  Lokomotywa została opanowana przez żołnierzy z oddziału Groma. Po zatrzymaniu transportu, partyzanci przeładowali z 4 wagonów amunicję artyleryjską i do moździerzy, a pozostałe 5 zdetonowali. W tym samym czasie oddział Groma z grupą tomaszowską zdobyli w rejonie stacji Krasnobród pociąg z cukrem, którego 6 wagonów przeładowano, a lokomotywę i pozostałe dwa wagony z cukrem puszczono na wykolejony pociąg z amunicją. Zniszczono także urządzenia techniczne i łącznościowe stacji Krasnobród oraz wszystkie zwrotnice.
    13 maja 1944r. kompania por. Podkowy, wzmocniona plutonem minerskim zniszczyła most kolejowy na rzece Wieprz w Zwierzyńcu i opanowała miejscowość, po czym unieruchomiono zakłady przemysłowe, zdobyto broń i amunicję oraz zarekwirowano znaczną ilość żywności i innych artykułów. Odziały polskie i radzieckie nie odniosły strat.
    17 maja 50 osobowy oddział pod dowództwem por. Podkowy przeprowadził akcję na wieś Rozłopy skolonizowaną przez Niemców ok. 5 km od Szczebrzeszyna.
    15 lipca por. Podkowa z dowódcą radzieckim uzgodnił, że odział w dalszym ciągu będzie wykonywał zasadzki w rejonie Szperówki.
    Podczas Akcji Burza w lipcu 1944r. oddział Kuncewicza został włączony do II batalionu 9 Pułku Piechoty Legionów AK.
    23 lipca II batalion por. Podkowy przeszedł do lasów kawęczyńskich, gdzie na trasie Szczebrzeszyn-Frampol por. Podkowa ustalił plan zasadzek. Niebawem do batalionu Podkowy przyłączył się batalion zborny 17 Wołyńskiej Dywizji AK  liczący 163 żołnierzy pod dowództwem ppor. Rez. Sylwestra Borkowskiego (Biały vel Bogoria) i dowódcy kompanii 43 pułku piechoty – ppor. Rez. Tadeusza Persza ps. Głaz. Dołączył również pchor. Ferdynand Orzechowski ps. Orlicz. 
    26 lipca por. Podkowa zbliżył się marszem ubezpieczonym przez Kawęczyn do Szczebrzeszyna, gdzie nie było już Niemców, a Rosjanie jeszcze nie dotarli. Odbył się uroczysty wjazd por. Podkowy do Szczebrzeszyna, który z adiutantem Ryszardem Siwińskim ps. Korczak  wjechali konno. 

    Po kilku godzinach na rynek wjechał radziecki dowódca. Por. Podkowa zameldował się u oficera radzieckiego, a następnie batalion udał się do kwatery w liceum i szkole podstawowej.
    W nocy z 29 na 30 lipca nadszedł rozkaz Komendy Okręgu AK w Lublinie o rozwiązaniu oddziałów AK i przekazaniu broni armii radzieckiej. 

- Żołnierz Wyklęty Lubelskiego AK - WiN ps. Opel na ziemi zgorzeleckiej

    30 lipca 1944r. nastąpiło złożenie broni przez oddziały 9 Pułk Piechoty AK nastąpiło Według relacji zdana była jedynie niewielka część broni i ta najmniej sprawna i nieprzydatna. Broń wartościowa znajdowała się w magazynach leśnych. Nie wszyscy jednak pogodzili się z nową sytuacją, która była nową sytuacją okupacyjną, tym razem sowiecką. 

Oddział por. Kuncewicz nadal pozostał w konspiracji.

    W marcu 1945r. por. Podkowa zmienił pseudonim na Feliks i bierze pod komendę trwające placówki AK. 
    Od marca do maja 1945r. odziały por. Podkowy prowadziły 20 akcji na terenie powiatów: zamojskiego, biłgorajskiego, krasnostawskiego, kraśnickiego przeciwko oddziałom NKWD, UB oraz posterunkom MO. Odział Podkowy liczył 40 żołnierzy, a do wykonywania większych akcji przybywali żołnierze kwaterujący w domach i odział powiększał się kilka raz

    24 marca 1945r. rozbito posterunk MO w Skierbieszowie.
    W kwietniu 1945r. por. Podkowa z odziałem przeszedł w rejon Puszczy Solskiej, gdzie połączył się z kilkunastoosobowym odziałem Obwodu Biłgoraj AK dowodzonym przez ppor. Tadeusza Borkowskiego ps. Mat 
    10 kwietnia 1945r. połączone sił ok. 50 ludzi atakują posterunek MO we Frampolu. Po zdobyciu budynku, zbierają broń i mundury milicjantów, zastrzelono funkcjonariusza NKWD.
    11 kwietnia 1945r oddział przechodzi w rejon Kocudzy, gdzie w nocy rozbija posterunek MO, rekwirując broń i mundury. Budynek zostaje zdemolowany i spalony
     27 kwietnia 1945r. połączone odziały Podkowy i Mata zajmują Janów Lubelski. Na początku akcji opanowują więzienie i uwalniają 15 aresztowanych uczestniczek Powstania Warszawskiego, rozbijają posterunek MO, w domu Gajewskiego, wykonują wyrok śmierci na funkcjonariuszu UB. Grupa Mata z budynku urzędu skarbowego zbiera 425 tys. i 68 706 tys. rubli. Podkowiacy zaatakowali odział Armii Czerwoneji zdobyli 4 samochody oraz paliwo. 
    W czerwcu 1945r. wobec rosnącego terroru UB i KBW por. Kuncewicz podjął ucieczkę do amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech.

Źródło:
https://www.facebook.com/
https://akzamosc.pl/ 
https://historia.interia.pl/
https://polska-zbrojna.pl/

https://podziemiezbrojne.ipn.gov.pl/zol/biogramy/88029,Por-Tadeusz-Kuncewicz-ps-Podkowa.html