21 czerwca 1945r. ze Zwierzyńca na Lubelszczyźnie (Roztocze) wyjechał na zachód pod dowództwem por. Tadeusza Kuncewicza ps. Podkowa oddział żołnierzy Armii Krajowej obecnie walczący z Sowietami i polskimi komunistami.5 lipca po dwóch tygodniach podróży oddział dotarła w okolice Zgorzelca, gdzie przekroczył polsko - niemiecką granicę.
Kim był legendarny dowódca z Zamojszczyzny
Por. Tadeusza Kuncewicza ps. Podkowa w 1940r. został adiutantem Stanisława Prusa, Komendanta Obwodu Zamość ZWZ - AK oraz oficerem do zadań specjalnych budowując m.in struktury konspiracji oraz tworząc oddział dywersyjny liczący 120 żołnierzy.
Po jego dowództwem oddział przeprowadzał liczne akcje bojowe jak wysadzanie mostów, niszczenie pociągów, bezpośrednie walki z Niemcami m.in.
- pod wsią Lasowce,
- na szosie Zwierzyniec - Józefów,
- na stacji Zwierzyniec - Biały Słup,
- w rejonie wsi Rozłopy,
- w Sułowie.
Jednakże największy rozgłos, duży szacunek, podziw dla Podkowy i jego żołnierzom wśród okolicznych mieszkańców i znienawidzenie wśród Niemców przyniosło zdobycie 27 września 1943r. więzienia w Biłgoraju, skąd uwolniono 78 Polaków.
W październiku do oddziału dołączył cichociemny ppor. Hieronim Dekutowski ps. Zapora, dowódca powojennego oddziału walczącego z Lubelszczyźnie z sowietami i komunistami.
- Żołnierze Wyklęci mjr Zapory, Jerzy Siwecki ps. Bachus, Kazimierz Pawłowski ps. Nerw upamiętnieni w Jeleniej Górze
Do stycznia 1944r. oddział por. Podkowy stacjonował na Łyścu koło Hoszni Ordynackiej, kiedy to z obawy przed niemiecką obławą przeniósł się do opuszczonej wsi Maziarze w Puszczy Solskiej.
- por. Radwan - szpital leśny 665 w Puszczy Solskiej, a szpital lubański
Za wspólną akcję z sowiecką partyzantką na moście kolejowym pod Wólką Orłowską z 18 na 19 lutego 1944r. por. Podkowa otrzymał w uznaniu od sowieckiego ppłk Werszyhora pepeszę z napisem
"Por. Podkowie w znak drużby ruskowo i polskowo narodow
– od kowpakowcew"
Pod koniec maja 1944r. oddział por. Podkowy wyszedł naprzeciw 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK (27WDP AK) okrążonej przez Niemców, celem pomocy we wskazaniu przeprawy przez Bug.
- Akcja "Burza" rozpoczęła się 15 stycznia 1944r na Wołyniu Kresach II RP
Podczas niemieckiej akcji Sturmwind II oddział
por. Kuncewicza przebił się z okrążenia ponosząc minimalne straty.
Por. Podkowa na Zamojszczyźnie był znany jako dowódca, u którego ginęło najmniej żołnierzy, co powodowała, że wszyscy nowo-przyjmowani żołnierze AK chcieli służyć pod jego rozkazami.
W lipcu 1944r. oddział walczył z kałmuckimi kawalerzystami, a po reorganizacji do Akcji Burza stanowił zaczątek II batalionu 9 Pułku Piechoty AK liczący 200 żołnierzy.
Por. Podkowa na Zamojszczyźnie był znany jako dowódca, u którego ginęło najmniej żołnierzy, co powodowała, że wszyscy nowo-przyjmowani żołnierze AK chcieli służyć pod jego rozkazami.
W lipcu 1944r. oddział walczył z kałmuckimi kawalerzystami, a po reorganizacji do Akcji Burza stanowił zaczątek II batalionu 9 Pułku Piechoty AK liczący 200 żołnierzy.
W tym czasie oddział por. Podkowy stacjonował w
okolicy Topólczy i wspierał batalion 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, który został do nich
przydzielony.
24 i 25 lipca 1944r. bataliony przeprowadziły szereg zasadzek na wycofujących się Niemców, w wyniku których wzięto do niewoli 10 jeńców i zdobyto kilkanaście wozów taborowych.
W nocy z 25 i 26 lipca oddział por. Podkowa zajął Szczebrzeszyn, a po nim do miasta wkroczyły kolejne oddziały partyzanckie oraz przedstawiciele armii sowieckiej.
30 lipca 1944r. został odczytany rozkaz o złożeniu broni przed Sowietami, co wywołało duże rozgoryczenie wśród żołnierzy, którzy ukryli większość broni, a zdawali broń starą i uszkodzoną.
24 i 25 lipca 1944r. bataliony przeprowadziły szereg zasadzek na wycofujących się Niemców, w wyniku których wzięto do niewoli 10 jeńców i zdobyto kilkanaście wozów taborowych.
W nocy z 25 i 26 lipca oddział por. Podkowa zajął Szczebrzeszyn, a po nim do miasta wkroczyły kolejne oddziały partyzanckie oraz przedstawiciele armii sowieckiej.
30 lipca 1944r. został odczytany rozkaz o złożeniu broni przed Sowietami, co wywołało duże rozgoryczenie wśród żołnierzy, którzy ukryli większość broni, a zdawali broń starą i uszkodzoną.
Por. Podkowa z żołnierzami swojego oddziału
przeszedł do antykomunistycznej konspiracji.
W sierpniu próbował pójść na pomoc powstańczej Warszawie, co jednak okazało się niemożliwe.
W styczniu 1945r. por. Podkowa został dowódcą dywersji Obwodu Zamość i rozpoczął odtwarzanie siatki, która już na wiosnę liczyła 50 - 60 żołnierzy.
Oddział brał udział w wielu akcjach przeciwko sowieckiemu okupantowi i komunistycznej agenturze PRL-u, w tym m.in.:
- w marcu rozbił posterunek MO w Skierbieszowie,
- w kwietniu w pow. biłgorajskim z oddziałem ppor. T. Borkowskiego ps. Mat przeprowadził akcje na posterunki MO we Frampolu i Zakrzewie,
- 27 kwietnia oddziały ps. Podkowy, ppor. T. Borkowskiego ps. Mata, Antoniego Sanetry ps. Mściciela, Hieronima Dekutowskiego ps. Zapory, oddziały ROAK i NSZ opanowały Janów Lubelski uwalniająć 15 aresztowanych z więzienia UB oraz rozbijając komendę MO,
- 29 kwietnia rozbił posterunki MO w Biszczy i Łukowej zabierając mundury i broń,
- w maju podczas akcji na komisariat MO i UG Izbica uwolnił transport więźniów przewożonych trasą Zwierzyniec-Biłgoraj,
- pod koniec maja starł się z obławą UB w Czystej Dębinie,
- na początku czerwca wykonał wyroki śmierci na donosicielach UB
W czerwcu 1945r. por. Podkowa zaproponował przełożonym, aby z zaufanymi ludźmi przedrzeć się do amerykańskiej strefy okupacyjnej i dołączyć do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie gen. Andersa.
W tym czasie w amerykańskiej strefie okupacyjnej na terenie Czechosłowacji była już Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych.
gdzie przekroczył granicę polsko-niemieckiej.
W wyniku zbłądzenia dopiero pod m. Šluknov
oddział zorientował się, że znajduje się na terenie Czechosłowacji.
Zdzisław Szyndzielarz ps. Lotnik znał teren oraz mieszkającą w Šluknovie rodzinę Kłusowskich. Poprowadził oddział do ich domu, gdzie przebywała Niemka Margit Maszkova i jej narzeczony Josef Sindelar porucznik czechosłowackiego wywiadu. Sindelar na widok polskich żołnierzy opuścił dom i wrócił z nakazem stawienia się w najbliższej komendanturze sowieckiej. Z Czechami pojechała cała grupa, która zlikwidował w lesie por. Sindelara i jego kierowcę. Po dwóch dniach dotarli do miasta Loket, gdzie przedostali sie do Amerykanów. Amerykanie w związku z informacją o terrorystach z Polski należących do SS, którzy mordują obywateli Czechosłowacji oddali ich w ręce służby czechosłowackiej.
Przewiezieni do więzienia w Karlowych Warach byli katowani do nieprzytomności. Podczas transportu do Pragi w trakcie ucieczki zginęło ośmiu więźniów:
- Zdzisław Szyndzielarz ps. Lotnik,
- Wacław Węgliński ps. Ryś,
- Zygmunt Kuncewicz ps. Podkówka (brat por. Podkowy),
- Marian Wodyk ps. Szabelka,
- Jan Chwiejczak ps. Żwirko,
- Władysław Olechowicz ps. Żuraw,
- Stanisław Olczyk,
- Augustyn Poździk ps. Korsarz.
Czesi schwytali Mariana Mijalskiego ps. Maf, Seweryna Błaszaka ps. Szczygieł i Tadeusza Jankowskiego ps. Żbik. Podczas bicia został zakatowany na śmierć Marian Mijalski ps. Maf . Pozostałych złapano w ciągu dwóch dni. Wśród ujętych byli: Tadeusz Kuncewicz ps. Podkowa, Piotr Radziejowski ps. Gwiazda, Henryk Jóźwiakowski ps. Żmijka, Witold Lew ps. Azja, Tadeusz Juściński ps. Lew, Zbigniew Hyckiewicz ps. Szczerbaty, Tadeusz Wiatrowski ps. Nevada.
Ucieczka udała się czterem osobom:
- Wacławowi Mączce ps. Wierny ,
- Stanisławowi Bizior ps. Eam,
którzy przedostali się z powrotem do Polski, a Jan Chwiejczak ps. Wrzask trafił do amerykańskiej strefy i następnie do polskiego II Korpusu.
Wskutek katowania podczas śledztw zmarli Witold Lew ps. Azja, Piotr Radziejowski ps. Gwiazda. Po dwóch latach, w lipcu 1947 r. służby czechosłowackie przekazały więźniów polskiemu UB. W Polsce wtrącono ich do więzienia na zamku w Lublinie. Po amnestii sześciu podkomendnych Podkowy zostało wypuszczonych z więzienia w grudniu 1947r.
Por. Tadeusza Kuncewicza skazano na 10 lat więzienia, z którego wyszedł w 1955r. Zmarł w 1991r. w Warszawie.
artykuły powiązane:
Legion. 11 sierpnia utworzono Brygadę Świętokrzyską NSZ - nie poddali się nikomu
W styczniu 1945r. por. Podkowa został dowódcą dywersji Obwodu Zamość i rozpoczął odtwarzanie siatki, która już na wiosnę liczyła 50 - 60 żołnierzy.
Oddział brał udział w wielu akcjach przeciwko sowieckiemu okupantowi i komunistycznej agenturze PRL-u, w tym m.in.:
- w marcu rozbił posterunek MO w Skierbieszowie,
- w kwietniu w pow. biłgorajskim z oddziałem ppor. T. Borkowskiego ps. Mat przeprowadził akcje na posterunki MO we Frampolu i Zakrzewie,
- 27 kwietnia oddziały ps. Podkowy, ppor. T. Borkowskiego ps. Mata, Antoniego Sanetry ps. Mściciela, Hieronima Dekutowskiego ps. Zapory, oddziały ROAK i NSZ opanowały Janów Lubelski uwalniająć 15 aresztowanych z więzienia UB oraz rozbijając komendę MO,
- 29 kwietnia rozbił posterunki MO w Biszczy i Łukowej zabierając mundury i broń,
- w maju podczas akcji na komisariat MO i UG Izbica uwolnił transport więźniów przewożonych trasą Zwierzyniec-Biłgoraj,
- pod koniec maja starł się z obławą UB w Czystej Dębinie,
- na początku czerwca wykonał wyroki śmierci na donosicielach UB
W czerwcu 1945r. por. Podkowa zaproponował przełożonym, aby z zaufanymi ludźmi przedrzeć się do amerykańskiej strefy okupacyjnej i dołączyć do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie gen. Andersa.
W tym czasie w amerykańskiej strefie okupacyjnej na terenie Czechosłowacji była już Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych.
- Legion. 11 sierpnia utworzono Brygadę Świętokrzyską NSZ, na pogórzu Karkonoskim
Po otrzymaniu zgody, por. Podkowa rozwiązał swój oddział, kolejno z 22 ochotnikami, nieżonatymi, samochodem przez Katowice, Dolny Śląsk dotarła 5 lipca 1945r. w okolice Zgorzelca,gdzie przekroczył granicę polsko-niemieckiej.
Zdzisław Szyndzielarz ps. Lotnik znał teren oraz mieszkającą w Šluknovie rodzinę Kłusowskich. Poprowadził oddział do ich domu, gdzie przebywała Niemka Margit Maszkova i jej narzeczony Josef Sindelar porucznik czechosłowackiego wywiadu. Sindelar na widok polskich żołnierzy opuścił dom i wrócił z nakazem stawienia się w najbliższej komendanturze sowieckiej. Z Czechami pojechała cała grupa, która zlikwidował w lesie por. Sindelara i jego kierowcę. Po dwóch dniach dotarli do miasta Loket, gdzie przedostali sie do Amerykanów. Amerykanie w związku z informacją o terrorystach z Polski należących do SS, którzy mordują obywateli Czechosłowacji oddali ich w ręce służby czechosłowackiej.
Przewiezieni do więzienia w Karlowych Warach byli katowani do nieprzytomności. Podczas transportu do Pragi w trakcie ucieczki zginęło ośmiu więźniów:
- Zdzisław Szyndzielarz ps. Lotnik,
- Wacław Węgliński ps. Ryś,
- Zygmunt Kuncewicz ps. Podkówka (brat por. Podkowy),
- Marian Wodyk ps. Szabelka,
- Jan Chwiejczak ps. Żwirko,
- Władysław Olechowicz ps. Żuraw,
- Stanisław Olczyk,
- Augustyn Poździk ps. Korsarz.
Czesi schwytali Mariana Mijalskiego ps. Maf, Seweryna Błaszaka ps. Szczygieł i Tadeusza Jankowskiego ps. Żbik. Podczas bicia został zakatowany na śmierć Marian Mijalski ps. Maf . Pozostałych złapano w ciągu dwóch dni. Wśród ujętych byli: Tadeusz Kuncewicz ps. Podkowa, Piotr Radziejowski ps. Gwiazda, Henryk Jóźwiakowski ps. Żmijka, Witold Lew ps. Azja, Tadeusz Juściński ps. Lew, Zbigniew Hyckiewicz ps. Szczerbaty, Tadeusz Wiatrowski ps. Nevada.
Ucieczka udała się czterem osobom:
- Wacławowi Mączce ps. Wierny ,
- Stanisławowi Bizior ps. Eam,
którzy przedostali się z powrotem do Polski, a Jan Chwiejczak ps. Wrzask trafił do amerykańskiej strefy i następnie do polskiego II Korpusu.
Wskutek katowania podczas śledztw zmarli Witold Lew ps. Azja, Piotr Radziejowski ps. Gwiazda. Po dwóch latach, w lipcu 1947 r. służby czechosłowackie przekazały więźniów polskiemu UB. W Polsce wtrącono ich do więzienia na zamku w Lublinie. Po amnestii sześciu podkomendnych Podkowy zostało wypuszczonych z więzienia w grudniu 1947r.
Por. Tadeusza Kuncewicza skazano na 10 lat więzienia, z którego wyszedł w 1955r. Zmarł w 1991r. w Warszawie.
artykuły powiązane:
Legion. 11 sierpnia utworzono Brygadę Świętokrzyską NSZ - nie poddali się nikomu
