piątek, 4 października 2013

Zbrojna grupa antykomunistyczna Trojanowskiego w pow. zgorzeleckim 1950 - 1952 na terenie Węglińca

Henryk Trojanowski urodził się 16 września 1918r. niedaleko Siedlec w obecnym woj. mazowieckim. W 1937r. wstąpił ochotniczo do wojska do 9 pułku artylerii lekkiej w Siedlcach, następnie ukończył kurs telefonistów oraz radiotelegrafistów w Przemyślu.
   W związku z mobilizacją w 1939r. został skierowany do Armii Pomorze, gdzie walczył w ok. Grudziądza i Bydgoszczy na stanowisku dowódcy radiostacji. Po bitwie po Bzurą dostał się do niewoli, w której przebywał na terenie III Rzeszy Niemieckiej w ok. Drezna do momentu ucieczki latem w 1942r.
   Po ucieczce skierował się w okolice Kamieńska w obecnym woj. łódzkim, gdzie 1 stycznia 1943r. został przyjęty do oddziału Armii Krajowej. Walczył w 59 plutonie Kalafior 27 pułku piechoty AK w obwodzie Radomsko AK, gdzie
Szefem Kedywu w Obwodzie był por. Stanisław Sojczyński ps. Zbigniew, Warszyc, dowódca Podobwodu Rzejowic.
   W oddziale zlokalizowanym w bazie leśnej kryptonim Ruszczyn objął początkowo funkcję dowódcy drużyny przyjmując ps. Pająk.
  Brał udział m.in. w najgłośniejszej akcją zdobycia i uwolnienia w nocy z 7 na 8 sierpnia 1943 r. z więzienia w Radomsku, osób aresztowanych podczas pacyfikacji Rzejowic.
   Żołnierze AK opanowali Radomsko, a piętnastoosobowy oddział pod dowództwem ppor. Bronisława Skóry - Skoczyńskiego ps. Robotnik zdobył więzienie. Po rozwiązaniu Armii Krajowej w związku z terrorem szerzonym przez sowietów i ich komunistycznych agentów w Polsce kontynuował walkę o wolną i demokratyczna Polskę. Kontynuował walkę niepodległościową po zajęciu Polski przez Sowietów, a we wrześniu 1945r. podporządkował swój oddział największej antykomunistyczna organizacja w Centralnej Polsce zrzeszającej ponad 3,5 tys. żołnierzy zwanej ostatecznie Konspiracyjnym Wojskiem Polskim pod dowództwem kawalera Orderu Virtuti Militari kpt. Stanisława Sojczyńskiego ps. Warszyc. Latem 1945r. organizacja rozszerzyła swoją działalność na powiat wieluński w woj. łódzkim, gdzie podporządkował się jej oddział ppor. Antoniego Pabianiaka ps. Błyskawica.
   We wrześniu 1945r. Konspiracyjne Wojsko Polskie Warszyca objęło swoim działaniem powiat Piotrków Trybunalski, gdzie rozpoczęto tworzenie batalionu konspiracyjnego (lokalni dowódcy - Henryk Trojanowski ps. Pająk oraz Wacław Kuśmierczyk ps. Tom).
   4 grudnia 1945r. w Piotrkowie Trybunalskim została utworzona Komenda Powiatowa o kryptonimie Żniwiarka z kadrowym batalionem pod komendą por. Jana Rogulki ps. Grot (grudzień 1945 - kwiecień 1946) dotychczasowego adiutanta kpt. Warszyca. Stan ilościowy batalionu wg por. Jana Rogulki ps. Grot wynosił 240 żołnierzy. Kadrę dowódczą batalionu Żniwiarka stanowili:
- sierż./ppor. Wiesław Janusiak ps. Prawdzic - dowódca SOS
- Jan Wąsowicz ps. Łagodny - dowódca patrolu ubezpieczenia
- Kazimierz Pełka z Gorzkowic - oficer żywnościowy.
1 Kompania krypt. Brony (gminy Kamieńsk, Kleszczów, Chabielice, Dobryszyce, Kocierzowy, pow. Piotrków).
Stan jednostki - 70 żołnierzy.
Dowódca - ppor. Władysław Kuśmierczyk ps. Longinus, Wiarus.
Szef kompanii - sierż./ppor Władysław Janusiak ps. Prawdzic.
1 pluton - dowódca i szef żandarmerii - sierż. Czesław Rozpończyk ps. Huragan,
dowódcy – kpr. Wacław Kaniewski ps. Zawój.
2. pluton – dowódca Kazimierz Piwoński ps. Czajka.
2 Kompania krypt. Grabie (gminy Gorzkowice, Parzniewice, Rozprza, Ręczno i Lubień).
Stan jednostki - 60 żołnierzy.
Dowódca – sierż. Józef Olejniczak ps. Konrad,
Szef kompani – Edward Rybak ps. Rej
3 kompania kryptonim Lemiesze (gminy Grocholice, Milejów, Ręczno)
Stan - 70 żołnierzy, nie licząc oddziału sierż. Wacława Szewczyka ps. Orkana w sile 28 ludzi, rozbity przez UB 17 lipca 1946r.
Dowódca – sierż. Henryk Trojanowski ps. Czarny, Pająk, Kazimierz.
Kompania (pluton) kryptonim Kosy od 15 marca 1946 r. kryptonim Snopy (Piotrków Trybunalski).
Stan jednostki -  40 żołnierzy.
Jednostka młodzieży gimnazjalnej, która realizowała zadania dywersyjne oraz łączność.
Dowódca – sierż. Wacław Kuśmierczyk ps. Tom (syn Longinusa)
Zastępca i dowódca 1 plutonu - kpr. Leopold Wiaderek ps. Korak (do 23 grudnia 1945r.).
Dowódca 2 plutonu – kpr. Ryszard Kapczyński ps. Szary.
   7 kwietnia rozpoczęła się koncentracja sił KWP Warszyca przewidzianych do udziału w operacji Radomsko. Była to najgłośniejszej akcji oddziałów KWP Warszyca zakończona uwolnieniem 57 więźniów z ubeckiej katowni w Radomsku.
   Żołnierze pododdziałów  KWP Warszyca krypt. Żniwiarka zbierali się we wskazanych punktach koncentracji - miejscowościach koło Radomska. Oddział por. Henryka Glapińskiego ps. Klinga stacjonujący 7 kwietnia w rejonie wsi Ewina, zaatakował na posterunek MO w nieodległej Silniczce zdobywając 20 karabinów i 1 rkm.
   8 kwietnia dowództwo KWP przeprowadziło koncentrację oddziałów Żniwiarka w lasach Marianki. Stan batalionu wynosił 3 oficerów, 45 podoficerów, 92 szeregowych, razem 140 ludzi, a uzbrojenie stanowiło 6 lekkich karabinów maszynowych, 3 ręczne karabiny maszynowe, 55 pistoletów maszynowych, 76 kb, 12 filipinek, granaty, rakietnice. W wyniku masowanych pacyfikacji pow. piotrkowskiego przez komunistów kpt. Warszyc polecił baon Żniwiarka przemieścić się na teren krypt. Motor tj.  pow. radomszczański, gdzie por. Henryk Glapiński ps. Klinga miał tajne kwatery. Dowództwo nad oddziałami objął por. Jan Rogólka ps. Grot d-ca batalionu Żniwiarki pow. piotrkowski.
   11 kwietnia podczas przygotowania do akcji na Radomsko Odział Partyzancki Służby Ochrony Społeczeństwa (OPSOS), oddziały Służba Ochrony Społeczeństwa (SOS) kompanii Żniwiarka w wyniku zdrady zostały zaatakowane przez siły UB pod Mierzynem. Oddziały złożone z młodych żołnierzy wycofały się w popłochu, alarmując oddział por. Jana Rogólkę ps. Grot. Siły UB uniknęły całkowitego rozbicia, ale zginęło 3-ech podoficerów UB, 8-miu zostało rannych, 8 wziętych do niewoli, z tego 2 rozstrzelanych. 6-ciu przymusowo wcielonych do KBW zatrzymano do decyzji D-cy Borów. W walce nie stawiali oporu i z chwilą zorientowania się z kim walczą przeszli na stronę oddziałów antykomunistycznych. Oddziały KWP Żniwiarka  zdobyły 2 rkm. Dichtorowa, 4 pepesze, 8 kb, granaty, po czym wycofały się w rejon lasów Marianek. Prowadzone przez oddziały KWP akcje pozoracyjne miały na celu odciążenie miasta od sił LWP i wojska sowieckiego.
   13 kwietnia por. Grot w związku z prowadzoną przez komunistyczną UB i KBW  pacyfikacją zwolnił czasowo większość żołnierzy pozostawiając ok. 60 ludzi, wyznaczył na d-cę ppor. Władysława Kuśmierczyka ps. Longinus. Ponowna koncentracja odbyła się w okolicach m. Kamienówka, gdzie stawiło się 174 ludzi (120 od por., 40 z kompanii sierż. Konrada, 14 z plutonu Jasińskiego Janusza), skąd oddział przemieścił się do Kamienówki.
   16 kwietnia doszło do starcia pododdziału Longinusa z UB, która została rozbita, następnie oddział KWP wycofał się ponieważ pojawiło wojsko z czołgami.
   W nocy z 19 na 20 kwietnia 1946r. Około 160 żołnierzy dowodzonych przez por. Jana Rogółkę „ps. Grota po ataku na Radomsko, uwolniła żołnierzy oddziałów poakowskich więzionych przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa zapewniającego komunistów utrzymanie władzy terroru i strachu w Polsce dla ludzi myślących o wolności. W wyniku ataku uwolniono więźniów przetrzymywanych w areszcie miejskim, nie udało się uwolnić więźniów z piwnicy UB. Po odwrocie z Radomska w drodze por. Grot i plut. Józef Kupczyński ps. Szary udali się do Piotrkowa i tam wieczorem o godz. 22 zostali aresztowani przez UB na punkcie, w mieszkaniu plut. sanitariuszki Danuty Wójcickiej ps. Zeka. Ogółem aresztowano 25 żołnierzy, a do 26 kwietnia jeszcze 16. Aresztowanych poddano bestialskiemu śledztwu w UB w Piotrkowie Trybunalskim.

  
   7 maja w Radomsku odbył się pokazowy proces w sali kina Kinema przy ul. Narutowicza 17 żołnierzy KWP oskarżonych o atak na Radomsko. W ciągu jednego dnia Sąd orzekł o winie i karze, nie przesłuchano świadków. Oskarżający podprokurator Wojskowej Prokuratury KBW kpt. Tadeusz Garlicki przyjął w akcie oskarżenia zasadę odpowiedzialności zbiorowej oskarżonych. 17-stu oskarżonym zarzucono, że w czasie od 8 - 21.04.46 r. na terenie piotrkowskiego i radomszczańskiego, wśród okoliczności szczególnie
niebezpiecznych, sprowadzili niebezpieczeństwo powszechne dla zdrowia i życia ludzkiego. Na karę śmierci skazano por. Jana Rogólkę ps. Grot  dowódca batalionu Żniwiarka, sierż. Ryszarda Kapczyńskiego ps. Szary, Benedykta Ratajskiego, Ryszarda Chmielewskiego, Ryszarda Nurkowskiego, Czesława Turlejskiego, Stanisława Wersalskiego, Karola Wielocha, Piotra Proszowskiego, Józefa Koniarskiego, Tadeusza Schabowskiegp, Leopolda Słomczyńskiego. Na 15 lat więzienia skazani zostali Adam Lasoń, Józef Zięba, Kazimierz Matuszczyk, Stanisław Śliwiński, Tadeusz Gala.
   9 maja 1946 r. późnym wieczorem do więzienia UB wezwany zostaje ks. Stanisław Piwowarski na ul. Kościuszki 6, gdzie przyjmuje ostatnią spowiedź od skazanych. W nocy z 12 na 13 maja wykonano wyrok na 12 żołnierzach, mordując skazanych narzędziami tępymi w piwnicy magistratu w Radomsku. Zwłoki wywieziono do Bąkowej Góry, gdzie je ukryto w poniemieckim bunkrze. W tydzień po zabójstwie mieszkańcy Bąkowej Góry, przy udziale rodzin zamordowanych urządzili im pogrzeb na miejscowym cmentarzu. We wspólnej mogile spoczęło 10 żołnierzy KWP, por. Jan Rogólka został pochowany w Woli Rożkowej, najmłodszy z zabitych Leopold Słomczyński w Radomsku. Podobny los podzieliło również Dowództwo KWP Lasy-Bory. 27 czerwca komuniści aresztowali w Częstochowie Komendanta KWP kpt. Stanisława Sojczyśkiego ps. Warszyc.
  W wyniku licznych aresztowań dowództwa i żołnierzy batalionu Żniwiarka sierż. Henryk Trojanowski jeszcze w 1946r. wyjeżdża na Dolny Śląsk, gdzie zamieszkał w Węglińcu przy ul Kochanowskiego. Początkowo znalazł zatrudnienie na PKP w Małomicach, a następnie w Węglińcu.
   Tam w latach 1950 - 1952 ten żołnierz września, uciekinier z niewoli niemieckiej, żołnierz Armii Krajowej, żołnierz Konspiracyjnego Wojska Polskiego Warszyca zorganizował antykomunistyczny oddział, który funkcjonował na terenie Węglińca i w okolicach. Ostatecznie oddział Henryka Trojanowskiego został rozpracowany przez komunistyczną UB, a jego dowódca skazany na 12 lat więzienia. Żona wraz z dziećmi ostatecznie opuściła Węgliniec. 
   Ppor. Henryk Trojanowski ps. Pająk, Czarny, Kazimierz zmarł 1 lutego 1997r. w Legnicy, gdzie został pochowany.

   Za przynależność do grupy Henryka Trojanowskiego na terenie Węglińca Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu skazał:

CZYŻEWSKI WŁADYSŁAW s. Andrzeja, ur. 14 VII 1923r. w Białymstoku.
Zarzut: przynależność do organizacji pod dowództwem Henryka Trojanowskiego w Węglińcu. Funkcjonariusze/prokuratorzy : Bednarczyk Alfred (UB), Idzikowski Ryszard, Kulik Roman (UB), Majwat
Józef, Maszyński Marian (UB), Staniewski Franciszek, Tomczak Roman, Ziobrowski Stanisław, Żurawski Marian.
Sąd w składzie : przewodniczàcy – Romanek Stanisław; sędzia – Goryń Mordko; ławnik – Madej Edward.
Prokurator : Burda Zdzisław.
Protokolant : brak danych.
Data i wysokość wyroku : 23 XI 1953 r. – brak danych.
Sygnatura akt : Sr. 416/53 (AIPN Wr 21/5656)

BŁASIAK WACŁAW s. Weroniki, ur. 17 V 1925 r. w Nieszawie, pow. Jędrzejów.
Zarzut : przynależność do organizacji pod dowództwem Henryka Trojanowskiego w Węglińcu.
Funkcjonariusze/prokuratorzy : Bednarczyk Alfred (UB), Idzikowski Ryszard, Kulik Roman (UB),
Majwat Józef, Maszyński Marian (UB), Staniewski Franciszek, Tomczak Roman, Ziobrowski Stanisław,
Żrawski Marian.
Sąd w składzie : przewodniczàcy – Romanek Stanisła; sędzia – Goryń Mordko; ławnik – Madej Edward.
Prokurator : Burda Zdzisław.
Protokolant : brak danych.
Data i wysokość wyroku : brak danych.
Sygnatura akt : Sr. 416/53 (AIPN Wr 21/5656)

DZIAŁAK WACŁAW s. Władysława, ur. 5 I 1923 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim.
Zarzut : przynależność do organizacji (bez nazwy) Henryka Trojanowskiego w Węglińcu.
Funkcjonariusze/prokuratorzy : Idzikowski Ryszard (WUBP).
Sąd w składzie : przewodniczàcy – Sadowski Stanisław; ławnicy – Ołyński Norbert, Goryń Mordko.
Prokurator : Skiba Jerzy.
Protokolant : Cieślak Jacek.

FREJEK FRANCISZEK s. Zofii, ur. 16 VII 1924 r. w Wieliczce.
Zarzut: przynależność do organizacji pod dowództwem Henryka Trojanowskiego w Węglińcu.
Funkcjonariusze/prokuratorzy: Bednarczyk Alfred (WUBP), Firlet Mieczysław (PUBP Lubań Śląski), Jackiewicz Czesław (WUBP), Skiba Jerzy (WPR), Tomczak Roman (WUBP).
Sąd w składzie: I rozprawa: przewodniczàcy – Ostapowicz Włodzimierz; sędzia – Romanek Stanisław, Klimczyk Jerzy.
Prokurator : Skiba Jerzy.
Protokolant : Machla Tadeusz. II rozprawa: przewodniczàcy – Ołyński Norbert; ławnicy – Radomiński Henryk, Nowaliński Mieczysław.
Prokurator : Skiba Jerzy.
Protokolant : Machla Tadeusz.
Data i wysokość wyroku : 19 X 1953 r. – 3 lata pozbawienia wolności; 22 III 1954 r. – 5 lat pozbawienia wolności.
Sygnatura akt : Sr. 344/54 (AIPN Wr 21/ brak akt)

GAJEWSKA IRENA c. Tadeusza, ur. 1 III 1931 r. w Łucku.
Zarzut: przygotowywanie ulotek, przynależność do konspiracyjnej organizacji (bez nazwy) Henryka Trojanowskiego w Lubsku, pow. Krosno Odrzańskie.
Funkcjonariusze/prokuratorzy: Idzikowski Ryszard, Jackiewicz Czesław, Kulik Roman, Pajkert Stefan, Pietrzyk Zygmunt (PUBP Lubań Śląski), Zawadzki Kazimierz.
Sąd w składzie: przewodniczàcy – Gębara Adolf; ławnicy – Domiński Albin, Słupkowski Józef.
Prokurator : Skiba Jerzy.
Protokolant : Szydlarski Jędrzej.
Data i wysokość wyroku : 16 X 1953 r. – 8 lat pozbawienia wolności.
Sygnatura akt: Sr. 392/53 (AIPN Wr 21/5641).

LANGOWSKI TADEUSZ s. Wincentego, ur. 4 I 1920 r. w Łopiennie, pow. Węgrowiec.
Zarzut: przynależność do konspiracyjnej organizacji założonej w Węglińcu przez Henryka Trojanowskiego.
Funkcjonariusze/prokuratorzy: brak danych.
Sąd w składzie: przewodniczący – Ostapowicz Włodzimierz; sędzia – Goryń Mordko, Sadowski Stanisław.
Prokurator: Skiba Jerzy.
Protokolant: Cieślak Jacek.
Data i wysokość wyroku: 29 X 1953 r. – uniewinniony.
Sygnatura akt: Sr. 388/53 (IPN Wr 21/5640).

ORESZCZUK EDWARD s. Jana, ur. 2 II 1912 r. w m. Binduga, pow. Siedlce.
Zarzut: przynależność do konspiracyjnej organizacji (bez nazwy) Henryka Trojanowskiego w Węglińcu.
Funkcjonariusze/prokuratorzy : Bednarczyk Alfred, Idzikowski Ryszard, Merta Jerzy (PUBP Lubań Śląski), Skiba Jerzy (WPR), Ziobrowski Stanisław.
Sąd w składzie : przewodniczàcy – Ostapowicz Włodzimierz; ławnicy – Marszał (?) Józef, Szklarek Remigiusz.
Prokurator : Skiba Jerzy.
Protokolant : Sukiennik Ryszard.
Data i wysokość wyroku : 16 X 1953 r. – 2 lata pozbawienia wolności.
Sygnatura akt : Sr. 384/53 (IPN Wr 21/5639)

PŁUCIENNIK (PŁÓCIENNIK) WŁADYSŁAW
s. Maksymiliana, ur. 15 V 1928 r. w Kole.
Zarzut: przynależność do organizacji pod dowództwem Henryka Trojanowskiego w Węglińcu.
Funkcjonariusze/prokuratorzy : Bednarczyk Alfred (UB), Idzikowski Ryszard, Kulik Roman (UB),
Majwat Józef, Maszyński Marian (UB), Staniewski Franciszek, Tomczak Roman, Ziobrowski Stanisław,
Żurawski Marian.
Sąd w składzie  przewodniczący – Romanek Stanisław; sędzia – Goryń Mordko; ławnik – Madej Edward.
Prokurator : Burda Zdzisław.
Protokolant : brak danych.
Data i wysokość wyroku : brak daty – 3 lata pozbawienia wolności.
Sygnatura akt : Sr. 416/53 (IPN Wr 21/5656)

SKÓRA TADEUSZ s. Feliksa, ur. 12 I 1922 r. w Pile, pow. Jędrzejów.
Zarzut: przynależność do organizacji Henryka Trojanowskiego w pow. Zgorzelec.
Funkcjonariusze/prokuratorz: Antczak Czesław (WUBP), Michalik Aleksander (PUBP Żagań), Skiba Jerzy (WPR), Tomczak Roman (WUBP), Zakrzewski Józef (WUBP Zielona Góra), ̊urawski Marian (WUBP).
Skazany przez sąd w składzie: przewodniczàcy – Ostapowicz Włodzimierz; ławnicy – Gębara Adolf, Jasiński Kazimierz (JW 1771).
Prokurator: Dudziński Stanisław.
Protokolant: Kołodziejczyk Halina.
Data i wysokość wyroku : 26 X 1953 r. – 9 miesięcy pozbawienia wolności.
Sygnatura akt : Sr. 441/53 (IPN Wr 21/5672)

WOŁKOW GENOWEFA c. Antoniego, ur. 4 IX 1932 r. w Malicach, pow. Hrubieszów.
Zarzut: przygotowywanie ulotek, przynależność do organizacji (bez nazwy) Henryka Trojanowskiego w Lubsku, pow. Krosno Odrzańskie.
Funkcjonariusze/prokuratorzy: Idzikowski Ryszard, Jackiewicz Czesław, Kulik Roman, Pajkert Stefan, Pietrzyk Zygmunt (PUBP Lubań Śląski), Zawadzki Kazimierz
Sąd w składzie: przewodniczàcy – Gębara Adolf; ławnicy – Domiński Albin, Słupkowski Józef
Protokolant : Szydlarski Jędrzej
Prokurator : Skiba Jerzy
Data i wysokość wyroku : 16 X 1953 r. – 4 lata pozbawienia wolności.
Sygnatura akt : Sr. 392/53 (IPN Wr 21/5641)

WYSOCKI ANTONI s. Piotra, ur. 17 I 1924 r. w Panowicach, pow. Sambor.
Zarzut: przynależność do organizacji pod dowództwem Henryka Trojanowskiego, działającej w Węglińcu.
Funkcjonariusze/prokuratorzy: Bednarczyk Alfred (UB), Idzikowski Ryszard, Kulik Roman (UB), Majwat Józef, Maszyński Marian (UB), Staniewski Franciszek, Tomczak Roman, Ziobrowski Stanisław, Żurawski Marian
Sąd w składzie : przewodniczàcy – Romanek Stanisław; sędzia – Goryń Mordko; ławnik – Madej
Prokurator: Burda Zdzisław.
Protokolant: brak danych.
Data i wysokość wyroku: 3 lata pozbawienia wolności.
Sygnatura akt: Sr. 416/53 (IPN Wr 21/5656).

Źródło:
http://www.honor.pl
solidarni.waw.pl//FundacjaPamietamy-radomsko.pdf
Atlas Podziemnego Państwa Polskiego 1944-54
http://www.kombatanci.gov.pl/

Z dziejów Konspiracyjnego Wojska Polskiego


artykuły powiązane:
Konspiracyjne Wojsko Polskie
gen. Stanisław Sojczyński ps. Warszyc
Stanisław Sojczyński i Konspiracyjne Wojsko Polskie
Łącznik oddziału konspiracji antykomunistycznej NSZ mjr "Bartka" i KWP gen. "Warszyca", żołnierz AK w Brennej - nieznany czy zapomniany na Łużycach