W października 1941r. Niemcy rozpoczęli w Bełżcu budowę jednego z największych w Europie obozów zagład, gdzie zamordowali do 450. tys ludzi, w tym przede wszystkim Żydów Polskich, z Austrii, Czech i Słowacji oraz Polaków za pomaganie Żydom.
Do 1942r. Niemcy wymordowali wszystkich Żydów
z okolicznych terenów
Kolejno Niemcy zaplanowali wysiedlenie z Zamojszczyzny mieszkających tam wszystkich Polaków.
W dniach 6 do 25 listopada 1941r. przeprowadzili Niemcy pierwsze próbne wysiedlenie 2000 chłopów polskich z 6 wsi w powiecie zamojskim, co było jednocześnie początkiem wzmocnienia polskiego oporu przeciwko działaniom Niemców.
W zagrożonych wsiach chłopi likwidowali inwentarz, płody rolne, aby nic nie zostawić Niemcom oraz przyszłym ich kolonizatorom, a następnie opuszczali swoje gospodarstwa.
Niemiecki Generalplan Ost - zakładał wysiedlenia Słowian z Europy Wschodniej i zasiedlenie jej w ciągu 25 lat przez 5 milionów Niemców. Wysiedlenia w Generalnym Gubernatorstwie rozpoczęły się właśnie na Zamojszczyźnie
W nocy z 27 na 28 listopada 1942r. we wsi Skierbieszów i na okolicznych terenach przeprowadzono zorganizowane wysiedlenia Polaków, którym zezwolono na zabranie bagażu osobistego nie przekraczającego 30 kg.
Rozdzielano rodziny, w tym kobiety od dzieci, z matkami mogły zostać jedynie dzieci w wieku do 6 miesięcy. Osoby, które nie chciały poddać się wysiedleniu zostały zastrzelone.
W dniach 6 do 25 listopada 1941r. przeprowadzili Niemcy pierwsze próbne wysiedlenie 2000 chłopów polskich z 6 wsi w powiecie zamojskim, co było jednocześnie początkiem wzmocnienia polskiego oporu przeciwko działaniom Niemców.
W zagrożonych wsiach chłopi likwidowali inwentarz, płody rolne, aby nic nie zostawić Niemcom oraz przyszłym ich kolonizatorom, a następnie opuszczali swoje gospodarstwa.
Niemiecki Generalplan Ost - zakładał wysiedlenia Słowian z Europy Wschodniej i zasiedlenie jej w ciągu 25 lat przez 5 milionów Niemców. Wysiedlenia w Generalnym Gubernatorstwie rozpoczęły się właśnie na Zamojszczyźnie
W nocy z 27 na 28 listopada 1942r. we wsi Skierbieszów i na okolicznych terenach przeprowadzono zorganizowane wysiedlenia Polaków, którym zezwolono na zabranie bagażu osobistego nie przekraczającego 30 kg.
Rozdzielano rodziny, w tym kobiety od dzieci, z matkami mogły zostać jedynie dzieci w wieku do 6 miesięcy. Osoby, które nie chciały poddać się wysiedleniu zostały zastrzelone.
Wysiedlanych umieszczano w obozach przejściowych w Zamościu i Zwierzyńcu, gdzie prowadzano badania rasowe i selekcji na kategorie osób:
- przeznaczone do „ponownego zniemczenia”,
- uznane za zdolne do pracy przymusowej,
- powyżej 60 lat niezdolne do pracy i dzieci do lat 14 przymusowo odbierane rodzicom,
- przeznaczone do eksterminacji w obozach koncentracyjnych.
Od listopada 1942r. do marca 1943r. wysiedlono z Zamojszczyzny ok. 51tys. Polaków, a na ich miejsce przywieziono 9 tys. kolonizatorów niemieckich z Besarabii i Ukrainy oraz kolejne 4tys. do końca 1943r.
Od okresie 15 stycznia do 30 marca 1943r. określanym jako Ukraineraktion, wysiedlono 63 wsie w powiecie hrubieszowskim w tym ok. 15 tys. osób, z czego uwięziono 5,5 tys. Ich miejsce w pasie okalającym teren wysiedleń osadzono ponad 7 tys. Ukraińców
Akcja, która objęła powiaty hrubieszowski, tomaszowski, zamojski i biłgorajski została wstrzymana od marca do czerwca 1943r.
Wysiedlanych wywożono do obozów przejściowych, gdzie masowo umierali Wagony kolejowe, samochody i furmanki, którymi byli przewożeni nie dawały ochrony przed zimnem, co powodowało masowe zgony dzieci. W trakcie spędzania i segregacji popełniano liczne zabójstwa, a oporne wsie pacyfikowano lub unicestwiano.
Warunki ludności polskiej, która została zmuszona do służby u niemieckich osadników lub w gospodarstwach rolnych, które czasowo nie podlegały wysiedleniom były bardzo ciężki.
Samowola i sprzyjanie patologiom przez Niemców powodowały liczne przypadki znęcania się, zmuszania do pracy, rabunek inwentarza, mienia, bicie oraz zabójstw. Kolonizacja tych obszarów przez Niemców spowodowane było m.in. tym, że III Rzesza odmówiła wcześniej ich przyjęcia na swoje terytorium.
Wśród kolonistów byli rodzice prezydenta Niemiec Horsta Kohlera, urodzony w Skierbieszowie.
29 listopada 1942r. w rejonie Cześnik pod Zamościem pluton pchor. Edwarda Lachowca ps. Konrad w godzinnej walce zmusili żandarmów do odwrotu.
16 grudnia pluton AK por. Tadeusza Kuncewicza ps. Podkowa spalił most i wieżę ciśnień w Ruskich Piaskach na linii kolejowej do Lwowa.
17 grudnia na tej samej linii między Zwierzyńcem a Krasnobrodem, odział AK por. Konrada Bartoszewskiego ps. Wir zniszczył tory i wysadził lokomotywę, powodując przerwę w ruchu na 5 dni.
Opór wysiedlanej polskiej ludności zaskoczył Niemców i po początkowym zaskoczeniu na przełomie 1942 i 1943 rozpoczęła się zorganizowana samoobrona i opór Polaków, reprezentowany przez wszystkie odłamy polityczne w tzw. POWSTANIU ZAMOJSKIM.
W okresie 23 czerwca i 15 sierpnia 1943r. Niemcy wznowili działania przeciwko ludności cywilnej prowadząc akcję pacyfikacyjno - wysiedleńczą WEHRWOLF.
W jej trakcie akcji wysiedlono 60tyś. mieszkańców ze 171 wiosek, których umieszczano w obozach w Zamościu, Zwierzyńcu oraz Budzyniu. Większość ludności wywieziono do pracy przymusowej w Rzeszy, reszta trafiła do obozu zagłady na Majdanku.
Przeprowadzono także pacyfikację ok. 100 wiosek, prowadzono egzekucje – m.in. w ROTUNDZIE ZAMOJSKIEJ, gdzie zatrzelono ok. 8 tys. ludzi.
Z Zamojszczyzny wysiedlono łącznie ok. 110 tyś osób, w tym ponad 30 tyś dzieci odebranych rodzicom, które przewożone w bydlęcych wagonach bydlęcych (w jednym 100 do 150) do obozów śmierci oraz fabryk w Rzeszy.
Z kilkunastu tysięcy dzieci przeznaczonych do germanizacji udało się po wojnie odzyskać ok. 800.
Tworzenie w lubelskim terenów dla niemieckich kolonizatorów wiązał się z akcją przesiedleńczą prowadzono w całej środkowej i wschodniej Europie tzw. Heim in Reich (Dom w Rzeszy).
Polegała ona na przesiedleniu osadników niemieckiego pochodzenia z Rosji, Rumunii innych państw na tereny Polski. Początkowo realizowano go w Wielkopolsce, Śląsku i Pomorzu czyli terenach Zachodniej Polski włączonych do III Rzeszy. Później rozpoczęto również te same działania na terenach Generalnej Guberni.
- Pierwsze starcie partyzanckie o charakterze bitwy podczas II wojny światowej - minęło 70 lat
artykuły powiązane:
70 rocznica największej bitwy oddziałów leśnych AK w Polsce pod Osuchami 24 czerwca 1944r.
por. Radwan - szpital leśny 665, a szpital lubański
28 stycznia 1945r. oddział por. Konrada Bartoszewskiego ps. Wir bohatera spod Osuch zdobył więzienie UB w Biłgoraju
5 lipca 1945r. przekroczyli granicę w okolicach Zgorzelca
Źródła:
- wskazana w opracowaniu literatura
- https://www.powiatzamojski.pl/
