Zdarzenia opisuję na kanwie wydarzeń historycznych, a za wszelakie omyłki przepraszam.
Nasz Żołnierz urodził się niedaleko Jarosławia na Podkarpaciu. Podczas okupacji mieszkał koło Niska nieopodal Stalowej Woli, gdzie podjął zatrudnienie w lokalnym tartaku, a kolejno w Rozwadowie. W maju 1943r wstąpił w szeregi struktur Narodowej Organizacji Wojskowej kierowanej przez kpt. Ewalda Sroczyńskiego ps. Dąb w Nisku-Stalowej Woli, gdzie zajmował się kolportacją korespondencji oraz gazet konspiracyjnych.
- Żołnierze NOW/NZW/APwK z Wadowic w dolnośląskim Gryfowie Śląskim cz. 1 Historia NOW w skrócie
27 grudnia 1943r. oddział OP-44 Ojca Jana, w którym kpt. Sroczyński pełnił funkcje dowódcze, został zaskoczony niemiecką obławę w leśnej bazie w okolicach wsi Grab (Lasy Janowskie). W ciężkich bojach kpt. Ewald Sroczyński został ciężko ranny i zginęło 9 żołnierzy NOW-AK. Pomimo strat oddział wyszedł z okrążenia.
Nocą z 21 na 22 lutego 1944r. kpt. Dąb dowodził grupą uderzeniową żołnierzy NOW-AK i partyzantów sowieckich, której celem był atak na silnie ufortyfikowaną elektrownię w Stalowej Woli, aby odciąć dopływ prądu do okupowanych przez Niemców zakładów zbrojeniowych. W trakcie odwrotu po nieudanej akcji na elektrownię, grupa kpt. Sroczyńskiego została zmuszona do przebijania się przez niemieckie kordony. W rejonie Sierakowa nieopodal Ulanowa natknęli się na niemiecki patrol, staczając zwycięską walkę, co umożliwiło bezpieczne odejście do lasu.
14 czerwca żołnierz oddziału NOW-AK wraz z innymi zgrupowaniami, w tym sowieckimi partyzantami (ok. 3 tysięcy) zostali okrążeni w Lasach Janowskich przez 30-tysięczny korpus Wehrmachtu w ramach akcji antypartyzanckiej Sturmwind I. Żołnierze, a wśród nich kpt. Sroczyński przez cały dzień odpierali szturmy niemieckie. Nocą przeprowadzili manewr przełamania linii wroga i ewakuowali się w Lasy Biłgorajskie.Była to największa bitwa partyzancka na ziemiach polskich podczas II wojny światowej zwana Bitwą na Porytowym Wzgórzu.
Na początku 1945r. kpt. Sroczyński ps. Dąb musiał uciekać z Podkarpacia przed obławami NKWD i UB. Jego siatka konspiracyjna pozyskała nowego dowódcy, którym został bardzo doświadczony młody żołnierz Tadeusz Gajda ps. Tarzan walczący z okupantem już od 1941r. na Placówce NOW Nisko.
Jesienią 1943r. Tarzan z powodu licznych aresztowań został przeniesiony do oddziału NOW-AK Franciszka Przysiężniaka ps. Ojciec Jan.
14 czerwca 1944r. będąc w oddziale Bolesława Usowa ps. Konar, uczestniczył w Bitwie na Porytowym Wzgórzu w Lasach Janowskich, największej zwycięskiej bitwie partyzanckiej połączonych Zgrupowań radzieckich i polskich na ziemiach polskich pod niemiecką okupacją w okrążeniu przez 30 tys. korpus niemiecki.
Nocą z 21 na 22 lutego 1944r. kpt. Dąb dowodził grupą uderzeniową żołnierzy NOW-AK i partyzantów sowieckich, której celem był atak na silnie ufortyfikowaną elektrownię w Stalowej Woli, aby odciąć dopływ prądu do okupowanych przez Niemców zakładów zbrojeniowych. W trakcie odwrotu po nieudanej akcji na elektrownię, grupa kpt. Sroczyńskiego została zmuszona do przebijania się przez niemieckie kordony. W rejonie Sierakowa nieopodal Ulanowa natknęli się na niemiecki patrol, staczając zwycięską walkę, co umożliwiło bezpieczne odejście do lasu.
14 czerwca żołnierz oddziału NOW-AK wraz z innymi zgrupowaniami, w tym sowieckimi partyzantami (ok. 3 tysięcy) zostali okrążeni w Lasach Janowskich przez 30-tysięczny korpus Wehrmachtu w ramach akcji antypartyzanckiej Sturmwind I. Żołnierze, a wśród nich kpt. Sroczyński przez cały dzień odpierali szturmy niemieckie. Nocą przeprowadzili manewr przełamania linii wroga i ewakuowali się w Lasy Biłgorajskie.Była to największa bitwa partyzancka na ziemiach polskich podczas II wojny światowej zwana Bitwą na Porytowym Wzgórzu.
Na początku 1945r. kpt. Sroczyński ps. Dąb musiał uciekać z Podkarpacia przed obławami NKWD i UB. Jego siatka konspiracyjna pozyskała nowego dowódcy, którym został bardzo doświadczony młody żołnierz Tadeusz Gajda ps. Tarzan walczący z okupantem już od 1941r. na Placówce NOW Nisko.
Jesienią 1943r. Tarzan z powodu licznych aresztowań został przeniesiony do oddziału NOW-AK Franciszka Przysiężniaka ps. Ojciec Jan.
14 czerwca 1944r. będąc w oddziale Bolesława Usowa ps. Konar, uczestniczył w Bitwie na Porytowym Wzgórzu w Lasach Janowskich, największej zwycięskiej bitwie partyzanckiej połączonych Zgrupowań radzieckich i polskich na ziemiach polskich pod niemiecką okupacją w okrążeniu przez 30 tys. korpus niemiecki.
Pierwszy dowódca naszego walecznego Żołnierza kpt. Eswald Sroczyński ps. Dąb, opuścił Podkarpackie, gdzie spędził całą okupację niemiecką w strukturach narodowych Narodowej Organizacji Wojskowej i kolejno Narodowym Zjednoczeniu Wojskowy podczas pierwszych miesięcy okupacji sowieckiej. Wyjechał do Pleszewa w Wielkopolsce, gdzie kontynuował swoją walkę z sowieckim okupantem i komunistyczną agenturą w Wielkopolskiej Samodzielnej Grupy Ochotniczej WARTA (WSGO Warta) w obwodzie Jarocin w Pleszewie. Nigdy nierozpoznana przez UB po rozwiązaniu struktur WSGO Warta pracował jako kierownik Rozlewni Wód Mineralnych w Pleszewie, zmarł 20 sierpnia 1974r., był kawalerem Orderu VM.
Tymczasem w styczniu 1945r. w Nisku i okolicach sowieci i kolaborujący komuniści wzmogli w represje w stosunku do żołnierzy konspiracji AK, NOW oraz osób podejrzewanych o takowy udział związek z konspiracją, co wywołało ponownie konieczność samoobrony jak podczas okupacji przez Niemców, w tym zagrożonej ludności.
Ponownie wznowiły działalność uśpione organizacje, tym razem prowadzące walkę z sowieckim terrorem NKWD, ich agenturą, komunistycznymi kolaborantami oraz aparatem bezpieczeństwa UB.
Tarzan kontynuował obronę przed terrorem NKWD, UB, MO, agenturą i donosicielami.
- Narodowe Zjednoczenie Wojskowe - jedna z największych organizacji antykomunistycznych 1944 - 1956
Komendantem oddziałów leśnych był mjr Franciszek Przysiężniak ps. Ojciec Jan.
W kwietniu 1945r. nasz waleczny Żołnierz już działa konspiracji, tym razem walcząc z Sowietami i komunistami.
2 maja 1945r. miała miejsce jedną z pierwszych akcji oddziału Tarzana, którą było rozbrojenie posterunku MO w Zbydniowie.
3 maja w lesie w pobliżu Kuryłówki odbyła się koncentracja oddziałów NZW, do których wstąpili dezerterzy 2 Samodzielnego Batalionu Wojsk Wewnętrznych (KBW) z Lubaczowa (uciekli 23 kwietnia) oraz 3 Samodzielnego Bataliony Wojsk Wewnętrznych (KBW) z Biłgoraja (uciekli 2 maja).
Mszę św. polową odprawił o. Bartłomiej Głowacki, bernardyn z Leżajska, w której tłumnie uczestniczyła ludność Leżajska i okolic. Następnie odebrana została przysięga od nowo-przyjętych żołnierzy NZW oraz odbyła się defilada oddziałów NZW i wspólny obiad.
Tymczasem za dezerterami z KBW ruszył pościg zbiorczego pułku wojsk ochrony pogranicza NKWD.
5 maja 1945r. pod Kuryłówką pojawiły się dwie sowieckie tankietki ostrzelane, które zostały zaatakowane i zmuszone do odwrotu przez żołnierzy z oddziałów NZW mjr Jana Przysiężniaka Ojca Jana, który na naradzie z Tatarem oraz dowódcami oddziałów leśnych Wołyniakiem, Radwanem, Majką i Lisem określił plan działania.
6 maja 1945r. rano sowiecie oddziały NKWD zaatakowały od strony Kulna. Pierwsze uderzenie przyjął oddział Radwana, do walki włączyły się kolejno oddziały Majki i Lisa, a z prawej flanki od stronny Ożanny uderzył najsilniejszy wyposażony w znaczne ilości broni maszynowej oddział Wołyniaka. Regularna bitwa trwała ponad 8 godzin.
7 maja 1945r. doszło do walnej zwycięskiej bitwy oddziałów NZW z NKWD, po której odziały NZW wycofały się na lewy brzeg Sanu. W obawie przed sowieckimi represjami Kuryłówkę opuścili także jej mieszkańcy, chroniąc się w Starym Mieście i Leżajsku.
- 7 maj 1945r. największa zwycięska bitwa oddziałów NOW z Sowietami pod Kuryłówką
Oddziały NZW nadal kontynuowały swoje zadanie chroniąc polskie wsie przed atakami band UPA, prowadziły działalność wydawniczą i propagandową oraz likwidowały pracowników i konfidentów UB.
Kolejne udane akcje oddziału Tarzana, w których bierze udział nasz Wyklęty to rozbrojenie posterunków MO 12 maja w Pysznicy oraz 26 maja w Jastkowicach pod dowództwem ps. Tarzan. W tym okresie oddział Tarzana liczył 12 żołnierzy NZW.
Akcje oddziału Tarzana paraliżowały działania powstających lokalnych struktur władzy komunistycznej, aparatu bezpieczeństwa oraz zdobywanie broni i zaopatrzenia.
Rozbity w Jastkowicach posterunek MO przestał funkcjonować, gdyż milicjanci obawiali się powrotu do służby.
14 czerwca 1945r. nasz waleczny Żołnierz został aresztowany, a 12 października 1945r. wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Przemyślu został skazany na więzienie, które opuścił w związku z ogłoszoną amnestią i wyjechał na Ziemie Zachodnie.
Zamieszkał w Ruszowie, założył rodzinę, podjął pracę
i zamilkł jak wszyscy żołnierze narodowych konspiracji
okupacji niemieckiej i sowieckiej. Jego oddział nadal walczył,
rozrósł się, wielu poległo w walce z Sowietami,
a ostatni dowódca Tadeusz Gajda ps. Tarzan został zamordowany
14 października 1946r. wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie.
Ekshumacji i identyfikacji dokonano po 61 latach
w dniach 12-17 października 2017r. na krakowskim cmentarzu na Rakowicach.
Obecnie mija 69 lat od mordu ostatniego dowódcy
naszego walecznego Żołnierza w Ruszowa - aby lokalna Pamięć zawsze trwała.
Na początku 1946r. po reorganizacji struktur NZW przez Komendanta Okręgu Piotra Woźniaka ps. Wir, oddziały Wołyniaka i Tarzana weszły w skład Pogotowia Akcji Specjalnej (PAS).
W lutym 1946r. Gajda został dowódcą Obwodu III PAS obejmujący powiaty: Dębica, Mielec, Tarnobrzeg i Tarnów. Po miesiącu nawiązał kontakty z podziemiem antykomunistycznym powiatu tarnowskiego i rozpoczął budowę siatki Pogotowia Akcji Specjalnej.
W maju 1946r. władze Okręgu Rzeszowskiego NZW awansowały Tarzana na stopień kapitana.
7 sierpnia 1946r. Tarzan został aresztowany przez funkcjonariuszy UB w Tarnowie. Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie na sesji w Tarnowie od 23 do 27 września 1946r. ostatniego dnia ogłosił wyrok na mocy, którego skazano Gajdę ps. Tarzan na karę śmierci.
- Zapluty karzeł reakcji - żołnierz Tarnopol AK, Rzeszów NZW
14 października 1946r. osadzony w więzieniu Montelupich w Krakowie kpt. Tarzan został zamordowany za walkę o wolną Polskę. Ciało pogrzebano potajemnie.
4 października 2018r. w Pałacu Prezydenckim została wręczona nota identyfikacyjna Andrzejowi Gajdzie – synowi Tarzana.
