Komendant Główny NZW płk Bronisław Banasik ps. Stefan mieszkaniec Przemkowa w Lubuskiem

czwartek, 31 marca 2016

Komendant Główny NZW płk Bronisław Banasik ps. Stefan mieszkaniec Przemkowa w Lubuskiem

Płk Bronisław Banasik ps. Stefan ur. 2 sierpnia 1894 r. (8 września 1894r.) w Będzinie na Górnym Śląsku w rodzinie robotniczej. W czasie I wojny światowej walczył w armii rosyjskiej. Od 1918r. walczył jako dowódca plutonu w 5 Dywizji Strzelców Polskich (Dywizja Syberyjska) z bolszewikami. W styczniu 1920r. został wziety do niewoli bolszewickiej, z której do Polski wrócił w lutym 1922r. W maju 1922r. wstąpił do WP i służył jako oficer zawodowy m.in. w 70 pp w Pleszewie.
Od 1933r. służył w pułku radiotelegraficznym, z którym przemierzył szlak bojowy we wrześniu 1939r. Po rozbiciu pułku w okolicach Janowa Lubelskiego uniknął niewoli. Po czym przedostał się do Warszawy i w grudniu 1939r. podjął działalność w

konspiracji niepodległościowej. Początkowo działał w ZWZ ale w 1941r. przeszedł do Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW), gdzie był dowódcą kompanii, szefem Wydziału Uzbrojenia KG NOW, oficerem kierunkowym szefa Wydziału Organizacyjnego.
   Po scaleniu NOW z AK został szefem Wydziału Organizacyjnego KG NOW – AK. W czasie Powstania Warszawskiego był oficerem sztabowym oraz organizował m.in. uzupełnienia dla oddziałów powstańczych ze zgłaszających się do walki ochotników. Po upadku powstania dostał się do niewoli niemieckiej, gdzie przebywał w oflagu w Murnau. Po powrocie do Polski we wrześniu 1945r. nawiązał łączność z podziemiem niepodległościowym Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym.
   Początkowo pełnił funkcję inspektora, a od lutego 1946r. został powołany na stanowisko Komendanta Głównego NZW, przyjmując także awans do stopnia pułkownika.  Na swego adiutanta wyznaczył por. Adama Kotowskiego ps. Adam byłego Komendanta Powiatu Ostrów Mazowiecka NZW. Od lipca 1946r. równolegle pełnił funkcję w ZG Stronnictwa Narodowego Kierownika Wydziału Wojskowego.
Jednocześnie pracował na stanowisku kierownika wydziału transportowego w Państwowych Zakładach Wydawnictw Szkolnych.
   Mimo aresztowań przez UB marcu i kwietniu 1946r. większość członków KG NZW nie dopuścił do zastopowania działalności organizacji. Zreorganizował KG, powołując na swego zastępcę mjr. Józefa Drelichowskiego ps. Hen i Ludwika Stanisławskiego na funkcję skarbnika. W kwietniu 1946r. wyznaczył ps. Polańczyka (NN) na szefa wywiadu.

   W związku z wyjazdem Jana Kaima ps. Filip do Londynu, w kwietniu1946r. wyznaczył Jana Lapetę na stanowisko kierownika komórki łączności zagranicznej, przez którego przesyłał sprawozdania organizacyjne do centrali Stronnictwa Narodowego w Londynie. Utrzymywał stałe kontakty z członkami Prezydium ZG SN w kraju: Leonem Dziubeckim ps. Leon (p.o. Prezesa) i Włodzimierzem Marszewskim ps. Gorczyca (kierownikiem Wydziału Wojskowego i Wydziału Politycznego SN),otrzymując od nich środki finansowe na prowadzenie działalności konspiracyjnej NZW i odbierając instrukcje Tadeusza Bieleckiego Prezesa SN z Londynu. Za pośrednictwem komendantów Obszarów i Okręgów NZW nadzorował działalność organizacji do kwietnia 1947r. W wyniku amnestii część okręgów ujawniła się i zaniechała dalszej się działalności. Mimo pozostania Komend Okręgów Warszawskiego, Białostockiego, Podlaskiego oraz niektórych komend powiatowych NZW w konspiracji, miał z nimi utrudniony kontakt próbując utrzymać łączność z pozostałymi strukturami NZW i koordynować ich działalność.
   14 stycznia 1948r. został aresztowany przez UB w Warszawie, gdzie mieszkał przy ul. Długiej nr 29. Jako przeciwnik Sowietów i komunistów zwyczajowo przeszedł bestialskie śledztwo, po którym 13 listopada 1948r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go na trzykrotną karę śmierci. Rozprawie przewodniczył oprawca sądowy żołnierzy konspiracji antykomunistycznej sędzia Zbigniew Furtak.
   4 lutego 1949r. trzykrotna kara śmierci została ostatecznie zamienioną w drodze łaski przez komunistę Bolesława Bieruta na dożywotnie więzienie. płk Bronisław Banasik był więziony najpierw na Mokotowie, od 12 marca 1949r. w Centralnym Więzieniu Karnym w Rawiczu, 17 września 1954r, został przewieziony do Zakładu Karnego w Potulicach.

15 czerwca 1956r. płk Bronisław Banasik z powodu złego stanu zdrowia otrzymał półroczną przerwę w odbywaniu kary. Po opuszczeniu więzienia 2 maja 1957r. przez kilka miesiące leczył zrujnowane zdrowie w ubeckim więzieniu PRL, jednocześnie otrzymał zakaz powrotnego osiedlenia się w Warszawie. W związku z powyższym płk Bronisław Banasik zamieszkał w Przemkowie k. Szprotawy obecnie w woj. lubuskim, gdzie pracował m.in. jako kierownikiem kina.
Dopiero w 1972 r. władze komunistyczne PRL zezwoliły mu na powrót do domu w Warszawie. Zmarł 19 marca 1979r. i został pochowany na cmentarzu Bródnowskim. Był odznaczony Orderem Virtuti Militari V kl. oraz Krzyżem Walecznych.

artykuły powiązane:
Narodowe Zjednoczenie Wojskowe - jedna z największych organizacji antykomunistycznych
Historia Roja, czyli w ziemi lepiej słychać
XVI Okręg Warszawski NZW Orzeł
gen. Stanisław Kasznica ostatni komendant NSZ zamordowany 12 maja 1948r.