poniedziałek, 25 sierpnia 2025

Zdobyty - żołnierz oddziału Śmiałego obwodu Murawa okręgu Kraków AK, Rzeczpospolitej Raciechowickiej, mieszkaniec ziemi zgorzeleckiej

 Pamięci bohaterom - mieszkańcom ziemi zgorzeleckiej - bo honor jest w pamięci

Zapraszam Państwa do zapoznania się z postacią ziemi zgorzeleckiej, który podczas II wojny światowej podjął walkę o wolną i niepodległą Polskę, najpierw z Niemcami,a potem z komunistyczną agenturą w Małopolsce. Historię opisuję na kanwie wydarzeń historycznych, a za wszelakie omyłki historyczne przepraszam.

    Zdobyty urodził się w Krasinie Wielkiej w obecnym pow. myślenickim nieopodal Krakowa. W marcu 1938r. powołany został do odbycia służby wojskowej w 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. Po napaści Niemców na Polskę podczas walk o Janów Lubelski został wzięty do niewoli 17 września 1939r. 

    Do końca października 1939r. był więziony w Krakowie na Dąbiu, kolejno został przeniesiony do Stalagu V C, gdzie pracował u rolnika. Kolejno został przeniesiony do fabryki amunicji w Wurttemberg -Baden, skąd uciekł i wrócił na początku września 1942 do Krakowa, gdzie wstąpił do konspiracji. 

    13 lipca 1944r. podczas akcji bojowej oddziału Władysława Fajkowskiego ps. Śmiały przystępuje na propozycję dowódcy do leśnych i walczy we wszystkich akcjach jako celowniczy rkm. Później bierze udział w walkach m.in. pod Kasiną Wielką, Raciechowicami, Krzyworzęką oraz 12 września 1944r. w najwiekszej potyczce z Niemcami pod Glichowem.

Oddział Partyzancki NOW Śmiały. 
    Został utworzony  przez Władysława Fajkowskiego ps. Śmiały - członka Narodowej Organizacji Wojskowej jesienią 1943r. w Poznachowicach Górnych w gminie Raciechowice niedaleko Krakowa w powiecie Myślenice. Pod koniec lipca 1944r. oddział został włączony w struktury Armii Krajowej. Oddział Śmiałego działał w rejonie góry Grodzisk, a kwaterował w gospodarstwie rodziny Dudzików z Poznachowic Górnych, której gospodarz Andrzej Dudzik oraz synowie Władysław ps. Scyzoryk, Marian ps. Brzytwa byli żołnierzami oddziału Śmiałego. Z oddziałem współpracowała także grupa terenowa z Fałkowic k. Gdowa.  

Akcja Burza Zgrupowania AK Kamiennik - Łysina

`W lipcu 1944r. Komendant myślenickiego obwodu AK Murawa wydał rozkaz koncentracji miejscowych oddziałów. 

Powołano Zgrupowanie AK Kamiennik w skład, którego wchodziło 10 leśnych oddziałów tj. Dąb, Żółw, Prąd, Odwet, Pościg, Śmiały, Potok, Lisowczycy (zwany Policyjnym), Szkoleniowy, Szczerbiec liczący w okresie szczytowym ok. 450 - 500 żołnierzy i stanowiące trzon Obwodu AK Murawa.  
    Główna baza Zgrupowania mieściła się na północnym stoku Łysiny. Mniejsze potyczki i regularne bitwy, najczęściej wygrywane przez żołnierzy AK toczono do stycznia roku 1945. 
    27 lipca 1944r. została przeprowadzona z sukcesem zakończona akcja odbicia pchor. Andrzeja Woźniakowskiego ps. Prawdzic, adiutanta Komendanta Kościeszy z więzienia Gestapo w Dobczycach przez oddział Prąd

 
Rzeczpospolita Raciechowicka
Była jednym z kilkunastu obszarów wolnych od okupacji Niemców w 1944r. powstałym w obszarze działania Zgrupowania Kamiennik-Łysina Obwodu Myślenice AK Murawa w paśmie Lubomira i Łysiny w Beskidzie Wyspowym, w tym miejscowości Dobczyce i Raciechowice. 
    Na terenie Rzeczpospolitej Raciechowickiej funkcjonowały wojskowe i cywilne struktury w tym szpital, drukarnie, szkoła i urzędy cywilne. 
    Początek Rzeczpospolitej Raciechowickiej przypada na 28 lipca 1944r., a jej kres nastąpił w dniach 17–18 września podczas niemieckiej pacyfikacji Poznachowic, Zasani, Wiśniowej, Lipnika, Czasławia i Smykani w trakcie, której Niemcy zamordowali 132 osoby i spalili 140 gospodarstw.


Największa bitwa oddziałów Zgrupowania pod Glichowem

    Do największej bitwy z Niemcami doszło 12 września 1944r. przy moście pod Glichowem.  

W bitwie można wyróżnić trzy etapy realizowane w kilku miejscach w pobliżu drogi łączącej Trzemeśnią z Poznachowicami. W ostatniej fazie żołnierze Zgrupowania AK Kamiennik - Łysina z oddziałów Śmiałego, Żółwia oraz lokalnego dowodzonego przez sierż. Józefa Kiełbusa ps. Grot zorganizowały zasadzkę przy moście glichowskim na kolumnę niemiecką jadącą z Wiśniowej do Dobczyc.  

    W składzie kolumny był m.in. czołg i 11 samochodów. 77 żołnierzy podziemia uzbrojeni w 2 ręczne karabiny maszynowe, 4 pistolety maszynowe, karabiny i granaty rozbili niemiecką kolumnę.  
    Pod koniec bitwy do walki dołączył kolejny oddział NOW Szczerbiec ppor. Lecha Masłowskiego ps. Jerzy. 
    W bitwie poległo 5 Niemców, a partyzanci zdobyli 6 samochodów, motocykl, 2 lotnicze karabiny maszynowe, 12 panzerfaustów, 14 karabinów, 5 pistoletów, 2 tys. sztuk amunicji, wojskowy ekwipunek. Po bitwie nastąpiła zmasowana niemiecka obława na lasy Łysiny – oddziały AK wyszły z okrążenia, ale baza została spalona przez Niemców. 
    Następstwem bitwy była pacyfikacja wsi Wiśniowa, Lipnika i Smykani.

 

Oddział Partyzancki Tygrys
    Dowodzony przez Władysława Fajkowskiego ps. Tygrys, Śmiały oddział w większości złożony z byłych podkomendnych nie przekraczał 20 żołnierzy. Działał głównie na terenie gminy Wiśniowa i obozował jak podczas okupacji niemieckiej na terenie góry Grodzisko.

    Na początku lipca 1945r. Tygrys rozwiązał oddział, a już w nocy z 6 na 7 lipca oddział Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) i funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa (UB) dokonali pacyfikacji terenu, gdzie operował oddział, aresztując ponad 70 osób podejrzanych o ich wspieranie. 

    Tygrys ukrywał się do amnestii w sierpniu 1945r., a następnie z częścią swoich podkomendnych wyjechał na Ziemie Zachodnie.
    Zdobyty w okresie od 9 maja 1950r. do 8 października 1950r. był więziony we Wrocławiu na ul. Sądowej za udział w AK.  
    Zamieszkał w Zgorzelcu na Dolnym Śląsku, gdzie zmarł i został pochowany.

at
Labels: , , , , , , , , ,