niedziela, 24 sierpnia 2014

Kadry Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta AK w jeleniogórskim wrzesień 1945

    Główną rolę w podziemiu niepodległościowym w walce z sowieckim okupantem ziem polskich i ich komunistyczną agenturą na Dolnym Śląsku podczas Powstania Antykomunistycznego odegrali żołnierze przybyli z Kresów II RP tj.  lwowskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego, wileńskiego i nowogródzkiego.
   Żołnierze z Kresów południowo - wschodnich II RP, którym udało się przeżyć sowiecki terror i zdradę "sojuszników naszych sojuszników", uniknąć więzienia oraz zesłania w głąb Związku Sowieckiego po ewakuacji za San stworzyli  Zgrupowanie Lwowskich Oddziałów Leśnych AK Warta, liczące ok 1600 żołnierzy składało się z 4 batalionów czekających na odbicie Lwowa z rąk Ukraińców. Stacjonowało między Sanokiem, a Lubaczowem w polskich wsiach na obszarze czworoboku między Leżajskiem, Rzeszowem, Brzozowem, a Sanem.
  Zgrupowanie trwało do1 lipca 1945r., kiedy to podjęto decyzję o jego rozwiązaniu, a jego dowódcy wraz z żołnierzami ewakuowali się po raz kolejny, tym razem na zachodnie tereny Dolnego Śląska na obszar regionu jeleniogórskiego, gdzie nie było jeszcze żadnej organizacji reprezentującej Polski Rząd na emigracji. Tutaj zamieszkali i pozostali na zawsze od Żagania przez Zgorzelec, Lubań Śląski po Jelenią Górę. Początkowo do Karpacza na Dolny Śląsk przybył ppłk Bolesław Tomaszewski ps. Bolesław oraz większość oficerów Zgrupowania Warty. We wrześniu w regionie jeleniogórskim zaczęto tworzyć Okręg Zachód Zrzeszenia WiN z siedzibą w Jeleniej Górze działający w składzie Obszaru Południowego Zrzeszenia WiN.
   Po wycofaniu się płk. Franciszka Rekuckiego Prezesem Okręgu w październiku 1945r. został ppłk Bolesław Tomaszewski ps. Bolesław, Warta, który był Szefem sztabu Zgrupowania Warta na Rzeszowszczyźnie. Kolejno współorganizował jako wiceprezes i prezes Okręgu Zachodniego Zrzeszenia WiN na Dolnym Śląsku. Ppłk Bolesław Tomaszewski przybył 23 sierpnia 1945r. do Karpacza k. Jeleniej Góry, jednak punkt kontaktowy wyznaczono w Jeleniej Górze koło Teatru i Ratusza w budynku POR.
  Z ppłk Bolesławem Tomaszewskim przybyli dowódcy batalionów Zgrupowania Warta A por/kpt. Ludwika Kurtycza ps. Mazurkiewicz, C kpt. Witold Szredzki ps. Sulima, mjr Włodzimierz Białoszewicz ps. Dan. Ppłk. Bolesław Tomaszewski został aresztowany 8 czerwca 1946r. w Karpaczu przez NKWD. Skazany na karę śmierci 3 stycznia 1947r. zamienioną następnie  na 15 lat więzienia, zwolniony 7 maja 1956r, zmarł 1 sierpnia 1985.
   Kierownictwo Okręgu Zachodniego Zrzeszenia WiN objęli oficerowie Zgrupowania Warta:
- mjr Włodzimierz Białoszewicz, kierownik wydziału organizacyjnego i informacyjnego w Jeleniej Górze (ur. 16 czerwca 1902r. w Brodzicy pow. hrubieszowski, zm. 21 sierpnia 1999r. we Wrocławiu.  Od kwietnia 1940r do maja 1941r był komendantem Okręgu Lwów Zachód ZWZ. 11 września 1942r został awansowany na rotmistrza. Od stycznia 1942r. do 31 lipca 1944r. pełnił funkcje komendanta Dzielnicy Zachodniej Inspektoratu Lwów - Miasto AK. Od kwietnia 1944 roku organizował terenowe oddziały leśne odtwarzanego 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich AK. Od września 1944r. dowódca batalionu D.
   W swoim mieszkaniu w Karpaczu prowadził odprawy dla kierowników rejonowych WiN. Odbierał raporty informacyjne i korespondencję z rejonów i zorganizował sieć kolportażową okręgowego pisma WiN Wolność. 12 czerwca 1946 roku został aresztowany pod fałszywym nazwiskiem Woźniak.
- ppor. Władysław Śledziński - kierownik wydziału propagandy.
   W składzie Okręgu Zachód Zrzeszenia WiN Obszaru Południowego kryptonim Jelenia Góra zorganizowano trzy Rejony:
- I południowy z siedzibą Jeleniej Górze pod kierownictwem mjr Witolda Szredzkiego (zm. 1968r. Rzeszów), potem kpt. Ludwika Kurtycza obejmujący swym działaniem Kamienną Górę, Jelenia Górę, Lwówek Śląski, Lubań Śląski, Zgorzelec
- II środkowy z siedzibą w Legnicy pod kierownictwem mjr Edwarda Baszniaka obejmujący swym działaniem Lubin, Legnicę, Jawor, Bolesławiec, Złotoryję
- III północny z siedzibą w Żarach pod kierownictwem kpt. Jana Lewickiego, potem mjr Witolda Szredzkiego obejmujący swym działaniem Żagań, Żary, Kożuchów, Szprotawę i Głogów
     W Okręgu prowadzono działalność zarówno o charakterze propagandowo-uświadamiającym oraz informacyjno-wywiadowczą. Działalność zbrojna miała zakres minimalny, wydawano dwutygodnik „Wolność", powielany w nakładzie 600-800 egz.
   W czerwcu 1946r. na skutek działalności komunistycznego agenta UB w otoczeniu mjr. Szredzkiego UB aresztowało 62 osoby w Okręgu całkowicie rozbijając na tym terenie struktury WiN-u. Wielu z tych, którzy uniknęli aresztowania w czerwcu 1946r., zostało ujętych trzy lata później. Aresztowanych przewieziono do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we Wrocławiu, gdzie na przesłuchania przyjechał Józef Różański (Josek Goldberg, członek KPP, NKWD)
   We wrześniu 1946r. na Dolny Śląsk został przeniesiony z Rzeszowszczyzny Adam Lazarowicz ps. Klamra, który próbował jednak już bez efektów odtworzyć pozrywane kontakty w Okręgu Zachód Jelenia Góra, którego jeden z synów spoczywa na cmentarzu w Zgorzelcu.
  W dniach 2-3 stycznia 1947r. podczas procesu przed Wojskowym Sądem Rejonowym we Wrocławiu ppłk Bolesław Tomaszewski i mjr Witold Szredzki zostali skazani na karę śmierci, zamienioną następnie na 15 lat więzienia, pozostali na 8 do 12 lat.
   Od początku listopada 1945r. na Dolny Śląsk przybywali oficerowie zlikwidowanego Okręgu Lwów AK-NIE wśród nich był mjr Anatol Sawicki, p.o. Komendanta Okręgu Lwów, kpt. Marian Jędrzejewski komendant miasta rozpoczynając organizowanie Eksterytorialnego Okręgu Lwowskiego WiN.
   Komendę Okręgu objął mjr Anatol Sawicki ps. Młot organizując 7 - 8 osobowy sztab, struktura organizacyjna zachowała tożsamość kresową, tym samym podlegały mu „Miasto" lub „Garnizon" i dwa Inspektoraty „Bóbrka" i „Gródek Jagielloński". W nowej organizacji skupiano ludzi w takich samych jednostkach, w jakich byli poprzednio w AK-NIE. Była to forma zabezpieczenia przed przeniknięciem w szeregi agentów UB komunistycznej PPR/PZPR oraz wzmacniało zaufanie ludzi,znających się z wcześniejszej konspiracji. W „Mieście" komendę objął kpt. Marian Jędrzejewski, następnie utworzono trzy lub cztery Dzielnice:
- Północ „Gdynia" z Komendantem kpt. Franciszkiem Garwolem ps. Karasiem, Tarnopolskim i z pięcioma Rejonami;
- Wschód „Kluczbork" z Komendantem „Dwójką" (prawdopodobnie z AK pchor. Stanisław Kruszelnicki?) i z czterema Rejonami, w tym dwa „wiejskie";
- Południe „Zakopane" z Komendantem por. Zygfrydem Szynalskim ps. Trykiem, Kulasem.
- Zachód - nie jest wyjaśniona sprawa Dzielnicy.
     Stan liczebny „Miasta" wynosił ok. 1000 ludzi, a cały Eksterytorialny Lwowski Okręg WiN ok. 3 tys.
   W styczniu i lutym 1946r. zebrano wnioski awansowe i odznaczeniowe. Podpisał je 20 marca 1946r ostatni komendant Obszaru Południowo-Wschodniego „Nie" płk Jan Władyka, a przyznane zostały z dniem 15 grudnia 1945r.
   Eksterytorialnego Okręgu Lwowskiego WiN miał charakter bardziej wojskowy niż Okręg Jeleniogórski, do jego zadań należało m. in. gromadzenie broni.
   Aresztowania członków Eksterytorialnego Okręgu Lwowskiego WiN rozpoczęły się w październiku 1947r. i trwały do kwietnia 1948r. obejmując także oficerów Komendy Obszaru. W procesach od listopada 1948r. do lutego l950r. we Wrocławiu i w Warszawie wydano kilka wyroków śmierci, zamienionych na wieloletnie więzienie. Marian Jędrzejewski otrzymał pierwotnie na dożywocie, w czasie śledztwa zginął ppłk Anatol Sawicki.


 artykuły powiązane:
Zgrupowanie Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta na Rzeszowszczyźnie 09.1944 - 09.1945 
Ppłk. Anatol Sawicki "Młot" ostatni komendant Okregu Lwowskiego AK - WiN w Lubaniu Śląskim  
mjr Dragan Sotirovič ps Draża d-ca oddziału lwowskiej AK, zgrupowania Warta - burmistrzem Leśnej  
70 rocznica największej bitwy oddziałów leśnych AK w Polsce pod Osuchami 24 czerwca 1944r. 
Hanaczów – dwa ataki band UPA oraz Niemiecka pacyfikacja unicestwiły kresową wieś w maju 1944r 
Czy to kresowi obrońcy z Hanaczowa, Żołnierze Wyklęci ppłk. Anatola Sawickiego placówki 02 Rudzica WiN 
Żołnierze AK - WiN, kresowi obrońcy z Hanaczowa na Placówce 02 "Las" w Rudzicy pow. lubańskiego na Dolnym Śląsku. 
Fotogaleria cmentarz w Rudzicy

Źródło:
http://www.lwow.com.pl
ipn.gov.pl/akcja_burza
muzeum-ak.pl/2014-03-18-biuletyn.pdf
wikipedia.org/wiki/Zgrupowanie_Warta

lwow.com.pl

rodaknet.com

www2.oss.wroc.pl

wikipedia.org/wiki/14_Pulk_Ulanow_Jazlowieckich
ipn.gov.pl/akcja_burza/wzgrupowaniuwarta

stankiewicze.com

ksi.kresy.info.pl/numer15.pdf

hist.uni.wroc.pl/