czwartek, 29 maja 2014

Hanaczów – dwa ataki band UPA oraz Niemiecka pacyfikacja unicestwiły kresową wieś w maju 1944r

  1 stycznia 1943r. Głóg rozpoczął organizowanie oddziału leśnego Kedywu 1 kompanii 40 pp AK, a we wrześniu 1943r. został dowódcą tego oddziału, a następnie dowódcą obrony Hanaczowa przed napadami band UPA.
  Pierwszy atak band UPA liczących 300 - 1000 osób na Hanaczów nastąpił 2 lutego 1944r. ok. godz. 21 z kilku stron w kierunku centrum wsi. Oddziały samoobrony, mieszkańcy w tym kobiety przystąpili do walki. Głównym punktem obrony była plebania przekształcona w bastion, gdzie obroną dowodził brat zakonny Damian - Franciszek Bratkowski. Schwytani mieszkańcy bez względu na wiek i płeć byli mordowani, a domy palone. Na odsiecz mieszkańcom przybył żydowski oddział
Abrama Bauma oraz oddział AK z Przemyślan pod dowództwem Tadeusza Nowego ps. Granata. Ok. północy upowcy zaniechali walki i wycofali się. W walce zginęło 58 do 85 mieszkańców, w tym 20 kobiet i 13 dzieci, ok. 100 osób było rannych, 70 gospodarstw zostało   spalonych. Atak band UPA wykazał, że wieś nie jest jeszcze przygotowana do obrony, zatem do wsi dostarczono dodatkowe ilości broni, przybyli ochotnicy ze Lwowa oraz mjr Anatol Sawicki ps. Młot Komendant Inspektoratu Lwów AK, w kolejnych latach Komendant Okręgu Lwów AK,  Prezes Zrzeszenia WiN w Lubaniu Śląskim na Dolnym Śląsku. 10 lutego dowództwo AK w Hanaczowie objął por. Paweł Jastrzębski ps. Strzała.
  8 kwietnia 1944r. w Wielką Sobotę wywiad poinformował że kilkusetosobowe zgrupowanie UPA szykuje się do ataku na Hanaczów. W skład sztabu obrony Hanaczowa wchodzili:
- kpt. Józef Bosek ps. Julian
- wachm. Kazimierz Wojtowicz ps. Głóg
- por. Paweł Jastrzębski ps. Strzała
- Antoni Wojtowicz ps. Darling
- por. Jan Dyl ps. Marian
- plut. Józef Chruściel ps. Ryś
- Alojzy Wojtowicz ps. Jurand,
- mjr Pristupa ps. Fiodor – dowódca grupy partyzantów radzieckich
  9 kwietnia sztab obrony Hanaczowa otrzymał wiadomość o zrzucie broni, do jego przejęcia zadysponowano odział por. Paweł Jastrzębski ps. Strzały, który w razie ataku miał niezwłocznie powrócić, a powodu choroby kpt. Józefa Boska dowodzenie obroną  Hanaczowa przejął wachm. Kazimierz Wojtowicz ps. Głóg. Późną nocą wywiad zauważył zbliżające się oddziały UPA liczące 800 - 1500 osób. Po ostrzale wsi pociskami zapalającymi zapaliły się zabudowania. Atak poprowadzony z kilku stron załamał się, po otworzeniu przez obrońców ostrzału z rkm-ów wywołujących duże straty w szeregach UPA.
  Atak oddział żołnierzy AK wachm. Kazimierza Wojtowicza ps. Głóg zmusił bandy UPA do odwrotu. Nad ranem do akcji wszedł oddział por. Pawła Jastrzębskiego ps. Strzały oskrzydlając przeciwnika. Tym czasem  ranny w rękę został dowódca obrony  wachm. Głóg. Ok. 5 rano banderowcy wykorzystując słabą widoczność ponownie zaatakowali wieś, ale atak się powiódł. Ok. 7.30 oddziały UPA ponownie zaatakowały, ale kontratak polskiej samoobrony i plutonu żydowskiego zaskoczył upowców powodując zamieszanie i ponowną ucieczkę. Po napadzie pomordowanych mieszkańców wsi pochowano w zbiorowej mogile na cmentarzu.
Miejsce pochówku ofiar mordów dokonanych przez nacjonalistów ukraińskich w lutym i kwietniu 1944r.
  Po czterech dniach do wsi przybył oddział niemiecki celem prowadzenia dochodzeniu. Po ewakuacji ludności cywilnej we wsi pozostał oddział AK liczący 60 żołnierzy oraz ci, którzy nie mogli bądź nie chcieli opuścić Hanaczowa łącznie ok. 150-200 osób. Dowódcą został kpt. Jan Antonów ps. Janek w miejsce chorego por. Paweł Jastrzębski ps. Strzała. Pomimo ataków band UPA na polską ludność w obwodzie Przemyślany oddziały AK nadal przeprowadzały akcje dywersyjne przeciwko Niemcom. Tym czasem Ukraińcy powiadomili Niemców, że w Hanaczowie przebywa oddział AK, rosyjski i Żydzi.
  2 maja 1944r. atak rozpoczął się od ostrzału kościoła i klasztoru, wieś atakowały 2 kompaniami SS, żandarmeria i Gestapo, wzmocnione 3 czołgami, działami szturmowymi, granatnikami. Oddziały AK rozdzieliły się, próbując wyjść z okrążenia. Największa grupa kpt. Jana Antonowa ps. Janek przedostała się do lasu tracąc jednak dowódcę, w lesie doszło do walk z UPA. Pozostałe grupy wycofały się do wsi i ukryły w zamaskowanych bunkrach. Niemcy po zajęciu Hanaczowa nie mogąc znaleźć partyzantów całkowicie go zniszczyli
  Ludność, która nie skryła się, została pod kościołem przez Niemców zabita, a tylko niewielka cześć została zabrana do Lwowa. Po odejściu Niemców do wsi zaczęły zbliżać się grupy Ukraińców, ale zorganizowana obrona pod dowództwem Antoniego Wojtowicza ps. Darlinga odstraszyła ich ogniem karabinowym. Wieś opuścili ostatni obrońcy, w tym o. Wiktor, który zabrał ze sobą Najświętszy Sakrament z kościoła.
 Po dziesiątkach lat zadać można pytanie, czy na cmentarzu komunalnym w Rudzicy gm. Siekierczyn pow. lubański woj. dolnośląskie wśród pochowanych mieszkańców spoczywają Bohaterscy Obrońcy Hanaczowa, żołnierze Obwodu Przemyślany Okręgu Lwowskiego AK, Zgrupowania Leśnego Oddziałów Lwowskich Warta AK, kadra 5 eksterytorialnej Dywizji Lwowskiej AK - WiN mjr/ppłk. Anatola Sawickiego placówek w Rudzicy 02 Las, w Radzimowie 08 Konin, w Zgorzelcu 07 Lina.
  Zbieżność nazwisk stawia znaki zapytania, brak odpowiedzi w literaturze, internecie, brak płyty pamięci walk i męczeństwa  jak to Bohaterom dawniej Naród sprawiał.
 Bohaterowie Obrocy Hanaczowa przed bandami UPA:

- kpr. Mikołaj Kwaśniewski ps. Strońć, dowódca oddziału dywersyjnego AK
- ppor. Antoni Wojtowicz ps. Darling, dowódca Oddziału Leśnego Kedywu, szef wywiadu
- plut. Michał Zalipski ps. Żbik, dowódca obrony kościoła
- plut. Piotr Zalipski ps. Żubr, dowódca obrony odcinka
- kpr Michał Rębisz ps. Biały, adiutant wachm. Głoga uczestniczył we wszystkich akcjach bojowych
- kpr. Alojzy Wojtowicz ps. Jurand, szef sanitarny Obwodu Przemyślany AK
- wachm. Rudolf Semkowicz ps. Zaremba - oficer informacyjny Obwodu Przemyślany AK
- kpr. Jan Piwowar ps. Janusz wsławił się dużą odwagą podczas ataków na banderowców
- kpr. Piotr Jan Kochan ps. Sokół
- kpr. Kazimierz Niebylski ps. Bartek
- kpr. Józef Żukrowski ps Ryś, dowódca drużyny z Rejony Przemyślany
- Tadeusz Lipski ps. Puchacz, dowódca drużyna z Rejonu Świrza,
- Józef Twardowski ps. Kruk
- Jan Wełyczko ps. X
- Leopold Klejman ps. Poldek, dowódca żydowskiego wywiadu, zbierał informacje o koncentracji UPA.    
Żołnierze:
- Michał Bednarz ps. Piotruś,
- Antoni Bednarz ps. Gabryś,
- Albin Uryga ps. Spokojny, celowniczy cekaemu na zagrożonych odcinkach obrony
- Józef Uryga ps. Długi, ciężko ranny w pościgu za bandami UPA
- Kazimierz Kwaśniewski ps. Monter i Bronisław Burek ps. Jurek - obsługa cekaemu
- Jan Bojczuk ps. Żelazny
- Stanisław Rudawski ps. Lutek
- Józef Dobosz ps. Wiatrak
- Witold Izdebski ps. Kot
- Ignacy Horniak ps. Kanon
- Jan Nieckarz ps. Królik
- Jan Figurski ps. Lampart
- Wincenty Figurski - przewoził przez ukraińskie wsie ze Starego Sioła do Hanaczowa broń i amunicję,
- partyzanci sowieccy: lejtnant Fiodor Pristupa ps. Fiodor, Wasyl Drozdow ps. Waska - zastępca bronili dostępu do kościoła chroniącego mieszkańców wsi,
- grupa żydowska dowodzona przez Abrahama Bauma odpierała ataki UPA.
Podani do awansu i odznaczeni za obronę Hanaczowa
Do stopnia podporucznika:
- plut. Józef Chruściel ps. Ryś, szef kompani,
- kpr. Alojzy Wojtowicz ps. Jurand, szef sanitarny Obwodu Przemyślany,
- kpr. Mikołaj Kwaśniewski ps. Strońć, dowódca plutonu
Do stopnia sierżanta:
- plut. Michał Zalipski ps. Żbik, dowódca plutonu
- plut. Piotr Zalipski ps. Żubr, dowódca plutonu
- plut. Michał Gołaczyński ps. Góra, dowódca kompani
Do stopnia plutonowego:
- kpr. Michał Rębisz ps. Biały, dowódca drużyny
- kpr.Ignacy Horniak ps. Kanon, dowódca drużyna
- kpr. Kazimierz Kwaśniewski ps. Monter, dowódca drużyna
- kpr.Józef Żukrowski ps. Ryś, dowódca drużyny
Do stopnia kaprala:
- Kazimierz Niebylski ps. Bartek, dowódca drużyny
- Albin Uryga ps. Spokojny, celowniczy cekaemu
- Jan Piwowar ps. Janusz, dowódca drużyny
- Bronisław Burek ps. Jurek, dowódca sekcji
- Antoni Bednarz ps. Gabryś, dowódca sekcji
- Witold Izdebski ps. Kot, dowódca sekcji
Do odznaczenia Krzyżem Walecznych:
- Michał Bednarz ps. Piotruś, pośmiertnie
- ppor. Seweryn Dietrich ps. Medicus
- ppor. Jan Dyl ps. Janek
- Wincenty Figurski ps. Łukasz
- plut.Michał Gołaczyński ps. Góra
- Witold Izdebski ps. Kot
- Błażej Łamasz ps. Błazio
- Albin Nieckarz ps. Łącznik, pośmiertnie
- Jan Nieckarz ps. Florek, pośmiertnie
- Mikołaj Nieckarz, pośmiertnie
- kpr.Stanisław Rudawski ps. Staszek
- kpr.Józef Twardowski ps. Kruk
- kpr.Alojzy Wojtowicz ps. Jurand
- ppor.Antoni Wojtowicz ps. Darling
- Abraham Baum ps. Braun
- plut. Piotr Zalipski ps.Żubr
  Major Anatol Sawicki ps. Młot wystąpił z wnioskiem o 4-krotne odznaczenie Krzyżem Walecznych wachm. Kazimierza Wojtowicza ps. Głóg oraz awans do stopnia ppor. za bohaterskie walki z bandami UPA i Niemcami w obronie Hanaczowa oraz sąsiednich wiosek.


 źródło: http://www.hanaczow.pl/viewpage.php?page_id=1

artykuły powiązane:
Ppłk. Anatol Sawicki "Młot" ostatni komendant Okregu Lwowskiego AK - WiN w Lubaniu Śląskim
Zgrupowanie Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta AK 09.1944 - 09.1945
Czy to kresowi obrońcy z Hanaczowa, Żołnierze Wyklęci ppłk. Anatola Sawickiego placówki 02 Rudzica WiN
Kadry Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta AK w jeleniogórskim wrzesień 1945
23 kwietnia 1943 oddział UPA zabił około 600 osób w Janowej Dolinie
Zbrodnia oddziałów UPA 26/27 marca 1943r w Lipnikach

 
Źródło:
wikipedia.org/wiki/Obrona_Hanaczowa
piotrp50.republika.pl
hanaczow.pl
wikipedia.org/Hanaczow
wbc.poznan.pl/Spotkania Swirzan 31
wbc.poznan.pl/Spotkania Swirzan 70
wbc.poznan.plSpotkania Swirzan 82
hanaczow.pl