piątek, 8 sierpnia 2014

Zgrupowanie Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta AK 09.1944 - 09.1945

CZEŚĆ I CHWAŁA PAMIĘCI ŻOŁNIERZOM KRESOWYM
KONSPIRACJI ANTYNIEMIECKIEJ, ANTYSOWIECKIEJ, ANTYKOMU
NISTYCZNEJ PRL

     Od 31 lipca 1944r. Sowieci rozpoczęli aresztowania żołnierzy AK - NIE we Lwowie, którzy następnie zostali osadzeni w obozach w Charkowie, Riazaniu, Diagilewie i innych. Z tej 130-osobowej grupy we Lwowie udało się uciec ppłk. H. Pohorskiemu i kpt. Draganowi Sotirovićowi ps. Draży zastępcy dowódcy oddziałów leśnych 14 Pułku Ułanów AK. Aresztowania żołnierzy AK - NIE na całym terenie Obszaru III Południowo-Wschodniego trwały do końca 1948r.
Między innymi w lutym 1945r. aresztowano Komendant Obszaru ppłk Feliks Janson ps. Rajgrasa, którego zastąpił ppłk Jan Władysław ps. Władyka (więziony przez PZPR - komunistyczną władzę PRL 1948 - 1956, pochowany w Krakowie na Rakowicach). 
   Komendę Okręgu Lwów objął ppłk Franciszek Rekucki ps. Bąk, (nie rozszyfrowany przez bezpiekę , pochowany w Krakowie na Rakowicach) który w organizacji NIE przyjął ps. Topór, a szefem sztabu kolejno został mjr/ppłk Bolesław Tomaszewski ps. Warta.
   Obaj poszukiwani przez Sowietów w uzgodnieniu z Komendantem Obszaru ppłk. Jansonem wyjechali w końcu sierpnia 1944r. na Rzeszowszczyznę, gdzie przenieśli ośrodek dowodzenia oddziałami leśnymi Okręgu Lwów.
Mimo, iż formalnie w/w utrzymali dotychczasowe stanowiska to na ich miejsce wyznaczono p.o. Komendanta Okręgu Lwów mjr. Anatola Sawickiego ps. Młota, który do tej pory był Komendantem Inspektoratu AK Bóbrka.
   Na początku września 1944r. przybyli ze Lwowa do Jarosławia Komendant Okręgu Lwów NIE ppłk Rekucki ps. Topór oraz szef sztabu Okręgu mjr Tomaszewski ps. Warta, którzy zaczęli organizować Zgrupowanie Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta na Rzeszowszczyźnie.

   Powstałe Zgrupowanie AK kwaterowało między Sanokiem, a Lubaczowem w polskich wsiach na obszarze czworoboku między Leżajskiem, Rzeszowem, Brzozowe, a rzeką San. Zgrupowanie składało się z 4 batalionów, które osiągnęły stan ok. 1600 żołnierzy. Dowódcą Zgrupowania został ppłk Franciszek Rekucki ps. Topór, zastępcą ppłk Bolesław Tomaszewski ps. Warta. Oficerami sztabu byli
- kpt./mjr Edward Baszniak ps. Robert,
- ppor. Władysław Śledziński ps.Nemo,
- por. Bolesław Daniłłowicz ps. Jur,
- kpt./mjr Witold Szredzki ps. Sum.
     Zgrupowanie Warta było przygotowane do ewentualnego pójścia na odsiecz Lwowa jak w 1919, gdyby miasto ostatecznie zostało przyznane Polsce. W tym czasie ochraniano polskie wsie przed atakami sotni UPA, staczając także utarczki z oddziałami sowieckimi.
   13 grudnia 1944 r. żołnierze kompanii D14 pod dowództwem wachm. Feliksa Maziarskiego ps. Szofera przeprowadzili akcję odbicia z więzienia w Brzozowie osadzonych miejscowych żołnierzy NIE oraz Komendanta Obwodu mjr. Andrzeja Wanica.
     Ugrupowanie zostało rozwiązane  na przełomie lipca - sierpnia 1945r. Pod koniec sierpnia 1945r w jednym z domów w Gniewczynie Łańcuckim ppłk Tomaszewski zakopał pod podłogą archiwum Warty, które zostało odnaleziono w marcu 1997r.
   Dowódcami batalionów i kompani Zgrupowania Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta AK w okresie wrzesień 1944 - wrzesień 1945 byli znani dowódcy Armii Krajowej, a następnie Żołnierze Zrzeszenia WiN:

   Batalion A – pod dowództwem por/kpt. Ludwik Kurtycz ps. Mazurkiewicz wcześniej komendanta obwodu AK Mościska kwaterował na terenie powiatu przemyskiego.
- kompanii A-1 - ppor. Jan Jędrachowicz ps. Promień
- kompanii A-2 - por. Marian Niżankowski ps. Junosz
- kompanii A-3 - ppor. ps. Chytry (NN)

  Batalion B - pod dowództwem ppor. Tadeusz Żelechowski ps. Ring, kpt Julian Bistroń ps. Godziemba (komendanta Obwodu Lubaczów), kpt. Edward Baszniak ps. Robert kwaterował w pow.lubaczowskim, gdzie obsadził posterunki milicj. Obok oficjalnego wyznaczonego przez komendanta MO, w Lubaczowie funkcję zakonspirowanego dowódcy pełnili kolejno: kpt. Julian Bistroń (Bystroń) ps. Godziemba, ppor. Tadeusz Żelechowski „Ring" i kpt. Edward Baszniak „Orlicz".
- kompanii B-1 - sierż. Michał Franus Siciński
- kompanii B-2 - podoficera Tadeusz Tabaczak Chodzick
- kompanii B-3 - plut. Franciszek Franus Oszczepski
- kompanii B-4 - sierż. Tadeusz Czubryt Zagończyk

Batalion C - pod dowództwem kpt. Witold Szredzki ps. Sulima, por./kpt. Jan Lewicki ps. Zawisza kwaterował na terenie pow. łańcuckiego, przeworskiego i brzozowskiego.
- kompania C-1 - ppor./por. Józef Dobrowolski ps. Żuk
- kompania C-2 - por./kpt. Tomasz Matyszewski ps. Ćwikła
- kompania C-3 - por./kpt. Włodzimierz Białk ps. Zych
   Kpt. Tomasz Matyszewski ps. Andrzej, Ćwikła oficer WP, żołnierz Narodowej Organizacji Wojskowej, Komendant Dzielnicy Śródmieście Lwów NOW, zastępca Komendanta Dzielnicy Śródmieście Lwów AK, dowódca oddziału leśnego 8 kompanii 26 pp AK pod Gródkiem Jagiellońskim. Po rozbiciu w połowie lipca 1944r. przez Niemców w pierwszych dniach sierpnia części okompanii dołączyła do zgrupowania kpt. Witolda Szredzkiego pod Mościskami i przekroczyli San. Od 16 sierpnia uczestniczył w próbie marszu na odsiecz powstańczej Warszawie.
   Oddział wymknął się z sowieckiego okrążenia pod Sarzyną w Grodzisku Dolnym i kolejno wszedł  w skład Zgrupowania Lwowskich Oddziałów Leśnych Warta jako kompania C2.
   W końcu sierpnia 1945 wobec zagrożenia UB i NKWD zaopatrzył żołnierzy w dokumenty repatriacyjne i jako Greków przerzucił do Pilzna w Czechosłowacji, skąd do Norymbergi, gdzie objął dowództwo polskiej kompanii wartowniczej, której pluton ochraniał Trybunał Międzynarodowy. W październiku 1945 kompanię przerzucono pod Monachium, gdzie po roku rozwiązano.

Batalion D - pod dowództwem rtm. Włodzimierz Białoszewicz ps. Dan kwaterował na terenie pow. rzeszowskiego i brzozowskiego.
- kompania D-1 - por./kpt. Kazimierz Justkowski ps. Burzan
- kompania D-2 - por./kpt. Henryk Koziński ps. Florian, następnie plut. Rudolf Semkowicz ps. Zaręba
- kompania D-3 - plut. Mieczysław Semkowicz ps. Kruk
- kompania D-14 - kpt. Dragan Sotirovič ps. Draża
- kompania D-26 - por. Józef Biss ps. Wacław (więziony w komunistycznym PRL 1945 - 1955, zm. w Opolu)

    We Lwowie ppłk ps. Topór przekazał 20 maja 1945r. otrzymane od płk. Jana Rzepeckiego polecenie likwidacji organizacji NIE. Dowódcy lwowscy oraz żołnierze NIE zaczęli opuszczać Lwów i Kresy do grudnia 1945r. Żołnierze oddziałów Warty po rozwiązaniu tej struktury zaczęli grupkami przenosić się na zachodnie tereny Dolnego Śląska.
    Płk Franciszek Rekucki przebywałw Krakowie i zamierzał wycofać się z konspiracji. Na Dolny Śląsk do Karpacza przybył ppłk Bolesław Tomaszewski oraz większość oficerów Zgrupowania Warty.
http://www.lwow.com.pl
ipn.gov.pl/akcja_burza
muzeum-ak.pl/2014-03-18-biuletyn.pdf
wikipedia.org/wiki/Zgrupowanie_Warta

lwow.com.pl

rodaknet.com

www2.oss.wroc.pl

wikipedia.org/wiki/14_Pulk_Ulanow_Jazlowieckich
ipn.gov.pl/akcja_burza/wzgrupowaniuwarta

stankiewicze.com

ksi.kresy.info.pl/numer15.pdf

http://cyfroteka.pl/