Po raz kolejny zapraszam Państwa do zapoznania się z postacią ziemi legnickiej, która podczas II wojny światowej podjęła
walkę o wolną i niepodległą Polskę, w strukturach narodowych najpierw z Niemcami,a potem z
sowietami i ich komunistyczną agenturą w Małopolsce.
Historię opisuję na kanwie wydarzeń historycznych, za wszelakie omyłki historyczne przepraszam.
W marcu 1917r. zmobilizowany do
armii rosyjskiej z przydziałem do 4 Pułku Strzelców Polskich 1 Dywizji
został skierowany na front austriacki, gdzie walczył jako młodszy oficer
kompanii i pełnił funkcję adiutanta batalionu.
Od sierpnia 1917r. wcielony z jednostką do 1 Korpusu Wschodniego gen. J. Dowbór - Muśnickiego brał udział w walkach z Niemcami jako dowódca kompanii i pełnił funkcję adiutanta pułku. Jednocześnie od września 1917r. do kwietnia 1918r. aktywnie działał w Związku Walki Czynnej. Po likwidacji 1 Korpusu Wschodniego przedarł się na Bukowinę w Rumunii.
Historię opisuję na kanwie wydarzeń historycznych, za wszelakie omyłki historyczne przepraszam.
Władysław Dybowski urodził się 17 maja 1892r. w Warszawie jako syn
Jana i Władysławy z domu Kuklińskiej. W latach 1905-06 brał udział w
demonstracjach ulicznych Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Po
egzaminie dojrzałości w latach 1912– 17 studiował w Kijowie na
Instytucie Handlowym, gdzie zdobył umiejętność języka rosyjskiego,
francuskiego i niemieckiego.
Od sierpnia 1917r. wcielony z jednostką do 1 Korpusu Wschodniego gen. J. Dowbór - Muśnickiego brał udział w walkach z Niemcami jako dowódca kompanii i pełnił funkcję adiutanta pułku. Jednocześnie od września 1917r. do kwietnia 1918r. aktywnie działał w Związku Walki Czynnej. Po likwidacji 1 Korpusu Wschodniego przedarł się na Bukowinę w Rumunii.
Na Bukowinie w Czyniszewicach ożenił się z Katarzyną Leśniewicz, gdzie
24
sierpnia 1919r. urodził się jego syn Konrad. Następnie z
rodziną przedostał się do
Stanisławowa, gdzie otrzymał
przydział do Dowództwa
Frontu Galicyjskiego w Krakowie.
Kolejno bierze udział w wojnie przeciwko
bolszewikom, gdzie otrzymuje kolejne awanse za zasługi w walkach m.in.
pod Czortkowem i Husiatynem ostatecznie zostając adiutantem
Inspektora Armii gen. Józefa Hallera. Po przeszkoleniu w 1922r. w 6 Pułku Strzelców Konnych, odbył w 1923r. oficerski
kurs w Centrum Szkolenia Kawalerii w Grudziądzu. 
1 czerwca 1926r. został dowódcą 3 Szwadronu 6. Pułku Strzelców Konnych, a następnie pełnił funkcję adiutanta pułku. Odznaczony Krzyżem Walecznych, Medaille Interalliee i Medalem Niepodległości.
26 kwietnia 1928r. został przeniesiony w stan spoczynku i zamieszkał w Opatowie Kieleckim, gdzie w 1934r. podjął działalność polityczną w Organizacji Polskiej (OP) strukturze Stronnictwa Narodowego.
1 czerwca 1926r. został dowódcą 3 Szwadronu 6. Pułku Strzelców Konnych, a następnie pełnił funkcję adiutanta pułku. Odznaczony Krzyżem Walecznych, Medaille Interalliee i Medalem Niepodległości.
26 kwietnia 1928r. został przeniesiony w stan spoczynku i zamieszkał w Opatowie Kieleckim, gdzie w 1934r. podjął działalność polityczną w Organizacji Polskiej (OP) strukturze Stronnictwa Narodowego.
W czasie okupacji niemieckiej przenosi się do Krakowa, gdzie pracuje w Zakładach Zieleniewskiego. Działając w Organizacji Polskiej walczy w Narodowych Siłach Zbrojnych (NSZ). W 1942r. organizuje i dowodzi Krakowską Brygadą Obrony Narodowej pod ps. Przemyski.
Podczas okupacji sowieckiej na terenie Polski przechodzi do struktur cywilnych Organizacji Polskiej. Kontynuuje walkę z sowietyzacją Polski poprzez propagandę, wywiad, demaskując cele władzy komunistycznej przyszłego PRL i okupanta sowieckiego. Wraz z nim walkę kontynuuje syn Konrad, który uczestniczył w konspiracji przeciwko Niemcom, komunistom i Sowietom.
Po wkroczeniu Armii Sowieckiej 17 stycznia 1945r do Krakowa na polecenie Komitetu Wykonawczego OP mjr. Władysław Dybowski wstąpił do PPR i następnie sam wydał taki rozkaz swoim podkomendnym. Od tej pory mjr. Władysław Dybowski prowadził działania wywiadowcze dla Organizacji Polskiej oraz Zrzeszenia WiN w Krakowie.
Jesienią 1945r. część kadr wywiadu Krakowska Brygada Obrony Narodowej przekazała do Zrzeszenia WiN.
Krakowski ośrodek wywiadu Organizacji Polskiej kierowany był przez Bolesława Sybocińskiego ps. Bum i w Zrzeszeniu WiN koordynowane przez Jerzy Zakulski ps. Borejsza prowadził działalność w Katowicach, Opolu, Wrocławiu oraz Legnicy.
10 lutego 1945r. praktycznie bez walk została zajęta przez Armię Czerwoną Legnica. Do momentu przekazania Polsce miasto było niszczone i grabione przez wojska sowieckie, które zarządzało nim za pośrednictwem komendantury wojennej.
W maju 1945r. po przekazaniu władzy Polskiemu Rządowi Tymczasowemu nadal najważniejsze decyzje w sprawach miasta podejmowali Sowieci, które było wydzielone na prawach powiatu grodzkiego, a 1 lipca 1946r. Legnica została administracyjnie podporządkowana powiatowi. Na czele Legnicy stali prezydenci Władysław Stasierski, Karol Myrek, Antoni Stupaki kierujący kilkuosobowym Zarządem Miejskim. Ten ostatni podlegał ustanowionej od maja 1946r Miejskiej Radzie Narodowej. Na jej czele stał Jan Podoba ze Stronnictwa Demokratycznego, a złożona była ze zwolenników PPR, PPS, SD i SL oraz bezpartyjnych.
W 1945r. w Legnicy najsilniejszą partią było PPS rywalizujące z komunistami, na drugim miejscu było PPR, na trzecim SD. We wrześniu 1945r. partie PPR, PPS, SD i SL stworzyły platformę współpracy sił prorządowych tzw. Komisję Międzypartyjną.
Podczas okupacji sowieckiej na terenie Polski przechodzi do struktur cywilnych Organizacji Polskiej. Kontynuuje walkę z sowietyzacją Polski poprzez propagandę, wywiad, demaskując cele władzy komunistycznej przyszłego PRL i okupanta sowieckiego. Wraz z nim walkę kontynuuje syn Konrad, który uczestniczył w konspiracji przeciwko Niemcom, komunistom i Sowietom.
Po wkroczeniu Armii Sowieckiej 17 stycznia 1945r do Krakowa na polecenie Komitetu Wykonawczego OP mjr. Władysław Dybowski wstąpił do PPR i następnie sam wydał taki rozkaz swoim podkomendnym. Od tej pory mjr. Władysław Dybowski prowadził działania wywiadowcze dla Organizacji Polskiej oraz Zrzeszenia WiN w Krakowie.
Jesienią 1945r. część kadr wywiadu Krakowska Brygada Obrony Narodowej przekazała do Zrzeszenia WiN.
Krakowski ośrodek wywiadu Organizacji Polskiej kierowany był przez Bolesława Sybocińskiego ps. Bum i w Zrzeszeniu WiN koordynowane przez Jerzy Zakulski ps. Borejsza prowadził działalność w Katowicach, Opolu, Wrocławiu oraz Legnicy.
10 lutego 1945r. praktycznie bez walk została zajęta przez Armię Czerwoną Legnica. Do momentu przekazania Polsce miasto było niszczone i grabione przez wojska sowieckie, które zarządzało nim za pośrednictwem komendantury wojennej.
W maju 1945r. po przekazaniu władzy Polskiemu Rządowi Tymczasowemu nadal najważniejsze decyzje w sprawach miasta podejmowali Sowieci, które było wydzielone na prawach powiatu grodzkiego, a 1 lipca 1946r. Legnica została administracyjnie podporządkowana powiatowi. Na czele Legnicy stali prezydenci Władysław Stasierski, Karol Myrek, Antoni Stupaki kierujący kilkuosobowym Zarządem Miejskim. Ten ostatni podlegał ustanowionej od maja 1946r Miejskiej Radzie Narodowej. Na jej czele stał Jan Podoba ze Stronnictwa Demokratycznego, a złożona była ze zwolenników PPR, PPS, SD i SL oraz bezpartyjnych.
W 1945r. w Legnicy najsilniejszą partią było PPS rywalizujące z komunistami, na drugim miejscu było PPR, na trzecim SD. We wrześniu 1945r. partie PPR, PPS, SD i SL stworzyły platformę współpracy sił prorządowych tzw. Komisję Międzypartyjną.
W jej składzie nie było opozycyjnej PSL, która powstał na bazie SL w listopadzie 1945r., które następnie represjonowano. W 1946r. powstało nowe prorządowe PSL zwane Nowe Wyzwolenie. Prorządową
aktywność przejawiały organizacje młodzieżowe jak Związek Walki Młodych
(PPR), Organizacja Młodzieżowa Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego
(PPS), Związek Młodzieży Wiejskiej RP „Wici” (ludowcy), związki
zawodowe. pierwsze powstałe w Polsce w sierpniu 1945r. koło krzewiące sojusz i przyjaźń ze Związkiem Sowieckim
Towarzystwo Przyjaźni Polsko - Radzieckiej.
W sierpniu 1945r. władze PPR przeniosły Władysława Dybowskiego do Legnicy, gdzie zamieszkał przy ul. Kazimierza Wielkiego 34, a następnie przy ul. Wrocławskiej 107.
Początkowo objął stanowisko naczelnika Wydziału Ogólnego, a we wrześniu 1945r. I wiceprezydenta ds. administracyjnych w kadencji prezydenta Karola Myrka i Antoniego Stupaka (prezydenci Legnicy do 30 czerwca 1946r. nosili tytuł: Pełnomocnik Rządu RP). Utrzymywał bezpośredni kontakt z dowództwem Północnej Grupy Wojsk Armii Sowieckiej (kilkaset tysięcy żołnierzy) pod dowództwem marsz Konstantego Rokossowskiego. Rozpracowywał struktury wojskowe, obsadę oficerską, rozmieszczenie, liczebność, ruchy oddziałów, rodzaj uzbrojenia, zasady i cele działania.
Do siatki wywiadowczej pozyskał m.in. płk Baładina (Ormianina ze sztabu Rokossowskiego), oficera łącznikowego między wojskami radzieckimi, a wojewodą dolnośląskim. Rozpracowywał działania władzy, administracji, UB, MO, KBW (stacjonował batalion, była szkoła), dokonywane aresztowania, relacje ekonomiczne i etniczne, stosunek ludności do wojsk radzieckich liczące 60 tys.
Pozyskane informacje przekazywał poprzez syna Konrada i Zakulskiego docierały do Rządu Polskiego w Londynie.
W miesiącach sierpień – wrzesień 1945r. Wydział Ogólny Zarządu Miejskiego w Legnicy znajdował się w stadium reorganizacji, po ucieczce w lipcu prezydenta Władysława Stasierskiego (PPR) z kasą miejską i pieczątkami w czasie wysiedlenia Polaków i instytucji z centrum miasta na rozkaz marszałka K. Rokossowskiego na Zakaczawie.
Prezydent płk Karol Myrek (sierpień 1945r. - 15 grudzień 1945r.) zapoczątkował faktyczną polonizację miasta.
We wrześniu 1945r. odwołano jego zastępców Edmunda Mielocha i Aleksandra Jasińskiego i ok. 28 września powołano Władysława Dybowskiego z ramienia PPR na funkcję I zastępcy prezydenta oraz Romana Lambrechta z PPS.
Armia Sowiecka zajęła infrastrukturę miejską jak wodociągi, elektrownia, ratusz, teatr, park, fabryki (w których trwał demontaż i wywóz do Związku Sowieckiego oraz ich dewastacja) itd. Obecność jednostek radzieckich zwielokrotniła poziom przestępczości jak zabójstwa, gwałty, pobicia, rabunki, choroby. Warunki bytowe ludności polskiej w większości wypędzonej z Kresów były trudne.
W październiku 1946r. UB rozbiło struktury warszawskiej i krakowskiej Organizacji Polskiej, które więziono w Krakowie przy Montelupich i w Warszawie na Mokotowie.
16 października 1946r. został aresztowany Władysław Dybowski, który był wielokrotnie przesłuchiwany do stycznia 1947r. Nie dostarczył informacji, które mogłyby zdekonspirować innych, chronił radzieckich informatorów, zaprzeczał celowym kontaktom, wskazywał wyłącznie na służbowy charakter kontaktów, zaprzeczał istnieniu siatki wywiadowczej, twierdził, że samodzielnie zdobywał informacje wywiadowcze.
18 stycznia 1947r. 16 członków Organizacji Polskiej w Krakowie skazano na kilkuletnie wyroki w tym Katarzynę Dybowską - żonę Władysława oraz Danutę Dybowską - żonę Konrada za przynależność do OP i WiN, pełnienie funkcji kurierek i rozpowszechnianie wrogich materiałów i ulotek.
W Warszawie przesłuchiwano 8 osób, z zarzutami działalności wywiadowczej na rzecz zachodniego imperializmu i chęć obalenia władzy ludowej.
W sierpniu 1945r. władze PPR przeniosły Władysława Dybowskiego do Legnicy, gdzie zamieszkał przy ul. Kazimierza Wielkiego 34, a następnie przy ul. Wrocławskiej 107.
Początkowo objął stanowisko naczelnika Wydziału Ogólnego, a we wrześniu 1945r. I wiceprezydenta ds. administracyjnych w kadencji prezydenta Karola Myrka i Antoniego Stupaka (prezydenci Legnicy do 30 czerwca 1946r. nosili tytuł: Pełnomocnik Rządu RP). Utrzymywał bezpośredni kontakt z dowództwem Północnej Grupy Wojsk Armii Sowieckiej (kilkaset tysięcy żołnierzy) pod dowództwem marsz Konstantego Rokossowskiego. Rozpracowywał struktury wojskowe, obsadę oficerską, rozmieszczenie, liczebność, ruchy oddziałów, rodzaj uzbrojenia, zasady i cele działania.
Do siatki wywiadowczej pozyskał m.in. płk Baładina (Ormianina ze sztabu Rokossowskiego), oficera łącznikowego między wojskami radzieckimi, a wojewodą dolnośląskim. Rozpracowywał działania władzy, administracji, UB, MO, KBW (stacjonował batalion, była szkoła), dokonywane aresztowania, relacje ekonomiczne i etniczne, stosunek ludności do wojsk radzieckich liczące 60 tys.
Pozyskane informacje przekazywał poprzez syna Konrada i Zakulskiego docierały do Rządu Polskiego w Londynie.
W miesiącach sierpień – wrzesień 1945r. Wydział Ogólny Zarządu Miejskiego w Legnicy znajdował się w stadium reorganizacji, po ucieczce w lipcu prezydenta Władysława Stasierskiego (PPR) z kasą miejską i pieczątkami w czasie wysiedlenia Polaków i instytucji z centrum miasta na rozkaz marszałka K. Rokossowskiego na Zakaczawie.
Prezydent płk Karol Myrek (sierpień 1945r. - 15 grudzień 1945r.) zapoczątkował faktyczną polonizację miasta.
We wrześniu 1945r. odwołano jego zastępców Edmunda Mielocha i Aleksandra Jasińskiego i ok. 28 września powołano Władysława Dybowskiego z ramienia PPR na funkcję I zastępcy prezydenta oraz Romana Lambrechta z PPS.
Armia Sowiecka zajęła infrastrukturę miejską jak wodociągi, elektrownia, ratusz, teatr, park, fabryki (w których trwał demontaż i wywóz do Związku Sowieckiego oraz ich dewastacja) itd. Obecność jednostek radzieckich zwielokrotniła poziom przestępczości jak zabójstwa, gwałty, pobicia, rabunki, choroby. Warunki bytowe ludności polskiej w większości wypędzonej z Kresów były trudne.
W październiku 1946r. UB rozbiło struktury warszawskiej i krakowskiej Organizacji Polskiej, które więziono w Krakowie przy Montelupich i w Warszawie na Mokotowie.
16 października 1946r. został aresztowany Władysław Dybowski, który był wielokrotnie przesłuchiwany do stycznia 1947r. Nie dostarczył informacji, które mogłyby zdekonspirować innych, chronił radzieckich informatorów, zaprzeczał celowym kontaktom, wskazywał wyłącznie na służbowy charakter kontaktów, zaprzeczał istnieniu siatki wywiadowczej, twierdził, że samodzielnie zdobywał informacje wywiadowcze.
18 stycznia 1947r. 16 członków Organizacji Polskiej w Krakowie skazano na kilkuletnie wyroki w tym Katarzynę Dybowską - żonę Władysława oraz Danutę Dybowską - żonę Konrada za przynależność do OP i WiN, pełnienie funkcji kurierek i rozpowszechnianie wrogich materiałów i ulotek.
W Warszawie przesłuchiwano 8 osób, z zarzutami działalności wywiadowczej na rzecz zachodniego imperializmu i chęć obalenia władzy ludowej.
16 czerwca 1947r. postanowieniem Wojskowego Sądu
Rejonowego skazano na śmierć Władysława Dybowskiego i jego syna Konrada Dybowskiego oraz Jerzego Zakulskiego.
23 czerwca 1947r. skargi kasacyjne zostały odrzucone przez Najwyższy Sąd Wojskowy.
25 lipca 1947r. Bolesław Bierut odrzucił prośbę o skorzystanie z prawa łaski.
30 lipca 1947r. wykonane zostały wyroki śmierci na Władysławie Dybowskim, jego synu Konradzie Dybowski oraz Jerzym Zakulskim, a pozostałych skazano na kary więzienia.
23 czerwca 1947r. skargi kasacyjne zostały odrzucone przez Najwyższy Sąd Wojskowy.
25 lipca 1947r. Bolesław Bierut odrzucił prośbę o skorzystanie z prawa łaski.
30 lipca 1947r. wykonane zostały wyroki śmierci na Władysławie Dybowskim, jego synu Konradzie Dybowski oraz Jerzym Zakulskim, a pozostałych skazano na kary więzienia.
Krakowska Brygada Obrony Narodowej
przestała istnieć.
przestała istnieć.
Źródło:
Szkice legnickie XXXV
http://www.spchd.lca.pl/
http://old.ipn.gov.pl/
https://pl.wikipedia.org/
https://prawy.pl/
